8 maja br. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów opublikował dokument pt. „Informacja o obniżce ceny. Wyjaśnienia Prezesa UOKiK” (dalej: „Wyjaśnienia”) wskazujący kierunki interpretacji i stosowania przez ten organ przepisów wynikających z implementacji Dyrektywy Omnibus.[1] Wyjaśnienia zawierają wiele przykładów i powinny pomóc w rozwianiu wątpliwości w zakresie niektórych aspektów nowych regulacji.[2] Nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa i nie są wiążące dla sądów i innych organów, jednak mogą mieć jednak wpływ na interpretację przepisów i tym samym oddziaływać na sytuację przedsiębiorców.
Od początku prac związanych z implementacją Dyrektywy Omnibus wiele wątpliwości budził sposób prezentowania cen, w tym m.in. konieczność umieszczania przy nich odpowiednich opisów. Poniżej omawiamy wymogi dotyczące opisu cen, a także różne sposoby prezentowania cen w sklepach internetowych w zależności od tego, czy ceny są widoczne w wyszukiwarce produktów, w karcie produktu lub w aplikacji mobilnej. Nasze opracowanie uwzględnia również Wytyczne KE[3] w szczególności przy fragmentach, w których Wyjaśnienia Prezesa UOKiK odmiennie interpretują podobne zagadnienia.
Prezentowanie cen – czy Dyrektywa Omnibus lub Ustawa o informowaniu o cenach rzeczywiście wymagają opisu ceny przekreślonej i czy nie można stosować określenia „cena referencyjna”, „cena wcześniejsza” itp.
Zarówno we wcześniejszych publikacjach[4], jak i opublikowanych w maju Wyjaśnieniach Prezes UOKiK wskazał, że ceny przekreślone muszą być właściwie opisane, a treść takich opisów (wzmianek) przy cenach powinna być określonej treści.
Jako dopuszczalne uznane zostały następujące sformułowania:
- Najniższa cena z 30 dni przed obniżką
- Najniższa cena z okresu 30 dni przed obniżką
- Najniższa cena w ciągu 30 dni przed obniżką
Prezes UOKiK wskazał także katalog błędnych, w jego ocenie sformułowań, takich jak:
- Cena referencyjna
- Cena omnibus
- Najniższa cena z ostatnich 30 dni
- Poprzednia/ostatnia najniższa cena
- Cena z 30 dni przed promocją
Analizując stanowisko Prezesa UOKiK w kontekście wymogu opisywania ceny przekreślonej należy mieć na uwadze, że celem wprowadzenia nowych przepisów (na co słusznie zwrócił uwagę Prezes UOKiK w Wyjaśnieniach) jest eliminacja fałszywych obniżek, tj. zapobieganie sytuacji, w której przedsiębiorcy, tuż przed promocją, sztucznie zawyżają ceny, aby następnie prezentować promocję jako bardziej atrakcyjną. Rozwiązaniem tego problemu ma być właśnie zapewnienie konsumentom możliwości porównania ceny komunikowanej jako promocyjna, z najniższą ceną obowiązującą w okresie 30 dni przed obniżką.
Nie budzi wątpliwości stanowisko Prezesa UOKiK, zgodnie z którym w sytuacji prezentowania kilku cen przekreślonych (np. jednoczesnego podawania przekreślonej ceny najniższej z okresu 30 dni sprzed obniżki i przekreślonej ceny regularnej), powinny one zostać wyjaśnione.
W sytuacji podania kilku wcześniejszych cen odniesienia, konsument bez właściwego ich opisu mógłby mieć trudność z oceną, która z przekreślonych cen jest ceną odniesienia wymaganą przez nowe regulacje.
Taki obowiązek objaśnienia w przypadku jednoczesnego podawania ceny aktualnej oraz kilku wcześniejszych cen odniesienia wynika również z Wytycznych KE, zgodnie z którymi w przypadku prezentowania łącznie trzech cen (ceny aktualnej i dwóch cen odniesienia), ceny odniesienia powinny być wyjaśnione w sposób wyraźny, niewprowadzający w błąd. Taka prezentacja cen nie powinna również odwracać uwagi klienta od ceny najniższej z okresu 30 dni.
Wytyczne KE nie formułują przy tym wprost podobnego wymogu opisywania cen w sytuacji prezentowania jedynie dwóch cen – aktualnej i jednej przekreślonej (będącej faktycznie najniższą ceną z 30 dni przed wprowadzeniem obniżki).
Jak zatem stosować nowe regulacje? Czy umieszczenie szczegółowych opisów przy cenach jest faktycznie obowiązkowe? Poniżej rozważamy argumenty za, jak i przeciw takiemu rozwiązaniu w świetle Dyrektywy Omnibus i ustawy o informowaniu o cenach[5].
Argumenty za stosowaniem obowiązku opisania ceny „przekreślonej”:
- W praktyce przedsiębiorcy „przekreślają” różnego rodzaju ceny (np. cenę średnią, regularną, cenę z okresu bezpośrednio sprzed obniżki) – stąd można wnioskować o konieczności opisania ceny przekreślonej, aby nie było wątpliwości co ona oznacza
- Ustawa stanowi, że ceny (w tym wcześniejsze) muszą być podawane w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości
- Brzmienie Ustawy może być rozumiane jako przyjmujące ostrzejsze wymogi, w kontekście komunikowania ceny odniesienia niż Dyrektywa Omnibus. O ile Dyrektywa Omnibus wymaga wyłącznie „podania” najniższej ceny z okresu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki, to literalne brzmienie przepisu Ustawy wskazuje na obowiązek zamieszczenia „informacji” o najniższej cenie towaru lub usługi z okresu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki (obowiązek przekazania w komunikacie informacji może być rozumiany jako dalej idący niż obowiązek jedynie „podania” ceny odniesienia).
Argumenty przeciw konieczności opisywania ceny „przekreślonej”:
- Celem Dyrektywy Omnibus jest zapobieganie manipulacji cenami w celu przedstawiania fałszywych obniżek. Cel ten będzie w pełni zrealizowany jeśli przedsiębiorca faktycznie zastosuje odniesienie do ceny najniższej z okresu 30 dni sprzed obniżki (tj. cena przekreślona będzie rzeczywiście ceną najniższą z okresu 30 dni sprzed obniżki), nawet jeśli taka cena nie będzie w żaden sposób opisana
- Dyrektywa Omnibus wprowadza obowiązek podania „ceny wcześniejszej” i definiuje, co ona oznacza. Z ww. regulacji wynika obowiązek podania „ceny wcześniejszej” i jej wyznaczenia w określony sposób. Tak rozumiane obowiązki będą zrealizowane, jeśli wcześniejsza cena zostanie podana i faktycznie będzie najniższą stosowaną ceną w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Samo przekreślenie jasno bowiem komunikuje, że cena przekreślona to cena wcześniejsza
- Ani Dyrektywa Omnibus, ani Ustawa nie nakazują wprost stosowana określonej frazy dla oznaczenia wymaganej ceny referencyjnej
- Wytyczne KE wskazują, że opis jest konieczny w sytuacji prezentowania ceny aktualnej oraz dwóch różnych cen wcześniejszych, np. ceny najniższej i ceny regularnej. Wytyczne KE nie wskazują na wymóg objaśniania cen w przypadku podania tylko dwóch cen – tj. ceny aktualnej i jednej ceny wcześniejszej.
Opisy cen przekreślonych – strona www, wyniki wyszukiwania, aplikacja mobilna
Niezależnie od sformułowanego w Wyjaśnieniach Prezesa UOKiK generalnego obowiązku dokładnego opisu cen wcześniejszych (np. podawanych jako przekreślone), Prezes UOKiK wyróżnił sytuacje, w których wzmianki przy cenach mogą przybrać formę skróconą. W szczególności w odniesieniu do przedsiębiorców oferujących towary i usługi w Internecie, Prezes UOKiK wyróżnił następujące sytuacje:
- Wyniki wyszukiwania – w sytuacji, gdy w wynikach wyszukiwania miejsce na umieszczanie opisów cen jest ograniczone, dopuszczalne jest skrócenie opisu i wskazanie sformułowania np. „najniższa cena”. Zgodnie z Wyjaśnieniami, po kliknięciu w dany produkt (po przejściu do karty produktu), przy cenach powinny być już jednak pełne wyjaśnienia, o treści np. „najniższa cena z 30 dni przed obniżką”[6]
- Aplikacja mobilna – w sytuacji, gdy rozwiązania techniczne na to nie pozwalają, ceny mogą być – podobnie jak w wynikach wyszukiwania – wyjaśnione w formie skrótowej np. „najniższa cena”. W sytuacji jednak opisania cen w formie skróconej, pełne ich wyjaśnienie powinno się znaleźć np. w tzw. dymku – „tooltipie” umieszczonym obok takiego skrótowego sformułowania[7]
- Karta produktu – w karcie produktu na stronie www ceny powinny być wyjaśnione tuż obok cen produktu (nie w tooltipie i bez stosowania skróconych informacji). Pełne wyjaśnienia cen powinny być widoczne bez potrzeby wykonywania dodatkowych akcji, np. kliknięcia, czy też najechania kursorem na „dymek”
Podsumowanie
W naszej ocenie stanowisko Prezesa UOKiK w kontekście obowiązku umieszczania wzmianek przy cenach, należy uznać za restrykcyjne. W sytuacji prezentowania jedynie dwóch cen (aktualnej i „przekreślonej”) cele wynikające z Dyrektywy Omnibus i Ustawy, czyli zapobieganie fałszywym obniżkom, zostaną właściwie zrealizowane, jeśli cena „przekreślona” będzie faktycznie najniższą stosowaną przez dany podmiot w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Stąd w przypadku prezentacji tylko jednej wcześniejszej ceny przekreślonej należałoby przyjąć, że nie ma konieczności jej szczegółowego opisywania, a tym bardziej nie musi być zastosowana wzmianka o określonej treści. Wydaje się, że takie stanowisko jest zgodne z intencją ustawodawcy unijnego.
Niemniej jednak najbezpieczniejszym i tym samym zalecanym rozwiązaniem, w świetle stanowiska zaprezentowanego w Wyjaśnieniach, jest umieszczanie przy cenach przekreślonych ich objaśnień zgodnie z wytycznymi Prezesa UOKiK.
W przypadku pytań, zapraszamy do kontaktu.
Link do Wyjaśnień Prezesa UOKiK.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
[1] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2161 z 27 listopada 2019 r. zmieniająca dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/6/WE, 2005/29/WE oraz 2011/83/UE w odniesieniu do lepszego egzekwowania i unowocześnienia unijnych przepisów dotyczących ochrony konsumenta (Dz.Urz.UE.L Nr 328, str. 7, „Dyrektywa Omnibus”).
[2] Ustawa z 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022 poz. 2581).
[3] Zawiadomienie Komisji – Wytyczne dotyczące wykładni i stosowania art. 6a dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom (Dz.Urz.UE.C Nr 526, str. 130, „Wytyczne KE”).
[4] https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=19234&news_page=2, ostatni dostęp 17.05.2023 r.
[5] Ustawa z 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 168, „Ustawa”).
[6] Por. przykład uwidaczniana cen w liście wyników, Wyjaśnienia Prezesa UOKiK, str. 39.
[7] Por. przykład uwidaczniania cen w aplikacji mobilnej, Ibidem, str. 33.
