Nie jest żadną tajemnicą, że od 2015 roku kluczowe wartości konstytucyjne przeżywają kryzys. Historia pokazuje, że ostatnim bastionem wolności słowa, która jest niewątpliwie gwarantem powyższych wartości są wolne media. Na przestrzeni ostatnich trzech lat zauważalne są jednak działania prawne instytucji państwowych, spółek skarbu państwa, biznesmenów lub innych organizacji lobbingowych mające na celu wywołanie efektu mrożącego w stosunku do pracy dziennikarzy, wydawców czy organizacji pozarządowych.
Chodzi tutaj o wszczynanie szeregów postępowań sądowych, których celem nie jest realizacja rzeczywiście naruszonego interesu prawnego czy faktycznego a jedynie zastraszanie i uciszanie dziennikarzy poprzez zmuszenie ich do zajmującej czas i kosztownej obrony przed oskarżeniami. Statystyki są nieubłagane. Wyliczenia wskazują, że ponad 90 proc. trafiających do nas pism procesowych może kwalifikować się jako SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Participation).
SLAPP – strategiczna akcja prawna przeciwko udziałowi w życiu publicznym
Ataki typu SLAPP można zdefiniować jako akcję prawną przeciwko udziałowi w życiu publicznym, służącą odcinaniu opinii publicznej od istotnych informacji a także pośrednio sprzyjaniu rozsiewaniu dezinformacji. Opisane powyżej działania ograniczają debatę publiczną a szersza ich skala może prowadzić do cichego tłumienia sprzeciwu i krytyki państwa czy niepożądanych społecznie zjawisk.
W naszej codziennej pracy na rzecz wiodącej firmy mediowej w Polsce a także pracujących tam dziennikarzy dbamy o to, aby profil działalności naszego klienta oraz jego rola społeczna była konsekwentnie realizowana.
Aktywna i skuteczna obrona mediów
Opisywane przez media osoby, instytucje, czy biznesmeni często nie życzą sobie, aby dziennikarze podawali do informacji publicznej „zagrażające ich reputacji” informacje między innymi dotyczące podejrzenia łapówkarstwa, sprzeniewierzenia publicznych pieniędzy, budzących kontrowersje zamówień publicznych w wojskowości, wątpliwej reprywatyzacji, reorganizacji system wymiaru sprawiedliwości lub wpuszczania toksycznych chemikaliów do lokalnych wodociągów czy rzek.
Właśnie w takich sytuacjach najczęściej pojawia się pozew bądź akt oskarżenia służący uspokojeniu krytyki i powstrzymaniu dziennikarzy przed dochodzeniem i ujawnianiem niekorzystnych dla oskarżających informacji.
Aktywnie uczestniczymy w obronie mediów i dziennikarzy, którzy mają odwagę zawiadamiać o nieprawidłowościach bez względu na idące za tym konsekwencje.
Anty-SLAPP jak pomagamy?
Stoimy na straży prawa do informacji oraz wolności słowa mediów. Uważamy, że dziennikarze muszą zająć się tym do czego zostali powołani, czyli do udzielania informacji społeczeństwu obywatelskiemu, dlatego też skutecznie bronimy przed atakami typu SLAPP.
Zarządzamy licytacją strategiczną anty – SLAPP. Wzorując się na USA, Kanadzie, Australii przez 20 lat doświadczenia na rynku medialnym w sprawach media disputes wypracowaliśmy mechanizm prawny, który umożliwia pozwanym poprzez SLAPP ubieganie się o umorzenie postępowania ze względu na naturę pierwotnego pozwu i zaklasyfikowanie go jako SLAPP.
Szkolimy i prowadzimy działania informacyjne nad ustanowieniem modelu prawodawstwa Unii Europejskiej, na podstawie którego dostarczamy ekspertyzy do Komisji Europejskiej i mobilizujemy Parlament Europejski, rządy i opinię publiczną. Wszystko to, by upewnić się, że UE wyjdzie w końcu z solidną propozycją w temacie SLAPP, w tym wprowadzi system wniosków anty-SLAPP we wszystkich krajach członkowskich.
Bronimy dziennikarzy i wydawców przed bezpodstawnymi powództwami, aktami oskarżenia zmierzającymi do tłumienia debaty i krytyki publicznej.
Wypracowaliśmy standardy, które pozwalają osobom angażującym się w życie publiczne na realizowanie swojej misji bez ograniczeń spowodowanych sztuczkami procesowymi. Ochrona prawna musi jednak iść w parze ze spełnieniem przez takie osoby najwyższych standardów rzetelności i wiarygodności informacji. Żeby wykonana przez nich praca przedostawała się do opinii publicznej, dziennikarz musi być niezależny, apolityczny, kierować się w życiu prywatnym i zawodowym wysokimi standardami etycznymi, a także mieć profesjonalną prawniczą tarczę ochronną.
Prawo do informacji i wolności słowa w mediach
Poza procesjonalnym zastępstwem procesowym zaangażowanych prawników znających specyfikę branży mediów i pracy dziennikarzy, konieczną ochroną jest powszechnie obowiązujący akt prawny zapobiegający bezpodstawnym oskarżeniom.
Taki projekt powstaje w oparciu o dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób, które angażują się w debatę publiczną, przed ewidentnie bezpodstawnymi lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi. Wejście w życie tych przepisów przewidywane jest na rok 2024.
Projekt dyrektywy przewiduje szczególne gwarancje chroniące przed bezpodstawnymi powództwami. Wprowadza nową, ważną definicję nadużycia postępowania sądowego przeciwko partycypacji społecznej, szeroko definiuje interes publiczny oraz publiczną partycypację. Ponadto zawiera nowe środki procesowe, między innymi wniosek:
- zabezpieczenie na pokrycie kosztów postępowania lub kosztów postępowania i odszkodowania,
- wcześniejsze umorzenie bezzasadnego postępowania sądowego,
- środki zaradcze przeciwko nadużyciom sądowym – zasądzenie kosztów sądowych i kary
- a także wszystkie te środki jednocześnie.
W dzisiejszych realiach trudno jest oczekiwać, aby Polska zaimplementowała dyrektywę do wewnętrznego porządku prawnego. Środki ochrony, które zapewnia dyrektywa jawnie dewaluują moc instrumentów prawnych stosowanych między innymi przez organy państwowe, od których de facto uzależnione jest wprowadzenie dyrektywy.
Nie zmienia to jednak faktu, że w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jeśli dane państwo nie dokona implementacji, obywatel ma prawo powoływać się bezpośrednio na dyrektywę wobec wszelkich przepisów prawa krajowego niezgodnych z dyrektywą.
Masz pytania? Skontaktuj się z autorami
