Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) postanowił, że kary nałożone przez Prezesa URE na przedsiębiorców z tytułu naruszenia obowiązku nabycia i przedłożenia do umorzenia świadectw pochodzenia lub uiszczenia opłaty zastępczej (wprowadzonego w Polsce w 2005 r. w celu udzielenia pomocy wytwórcom energii z OZE) są nielegalne. Postanowienie w tej sprawie zostało opublikowane 4 marca br. Zgodnie z treścią analizowanego postanowienia, kary z tytułu ww. naruszeń, które wystąpiły przed wydaniem decyzji KE o zatwierdzeniu pomocy państwa (tj. do 2 sierpnia 2016 r.) były sprzeczne z traktatami UE.
Wartość niesłusznie zapłaconych kwot z tytułu kar może stanowić nawet setki milionów złotych. Tylko w 2016 r. Prezes URE wydał bowiem 18 021 świadectw pochodzenia z OZE o łącznej mocy 18 618 037,970 MWh za produkcję w l. 2013-2016 i 1 707 świadectw pochodzenia z kogeneracji o łącznej mocy 28 110 148,736 MWh, co obrazuje skalę sprawy.
Postanowienie zostało wydane jako odpowiedź na pytanie prejudycjalne z 22 marca 2022 r. Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który rozpoznawał apelację od wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uchylającego karę nałożoną przez Prezesa URE na spółkę obrotu energią elektryczną. Sprawa dotyczyła kary za okres, w którym system umarzania świadectw pochodzenia funkcjonował bez stosownej decyzji KE uznającej go za pomoc państwa zgodną z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Mowa tu o okresie od 1 października 2005 r. (kiedy system został wprowadzony) do 1 sierpnia 2016 r.
2 sierpnia 2016 r. KE wydała bowiem decyzję uznającą system za pomoc państwa zgodną z prawem Unii. Podobne zasady dotyczą również przepisów nakładających obowiązek umorzenia świadectw pochodzenia z kogeneracji lub uiszczenia opłaty zastępczej za okres przed wydaniem decyzji KE tj. decyzji z dnia 28 września 2016 r.
W postanowieniu TSUE stwierdził, że:
- Polskie regulacje prawne w zakresie umorzenia świadectw pochodzenia w okresie przed wydaniem decyzji KE o uznaniu systemu za pomoc państwa naruszały obowiązek notyfikacji pomocy państwa i są nieważne
- Wydanie decyzji przez KE nie ma skutku wstecznego, a więc nie konwaliduje obowiązku umorzenia świadectw pochodzenia do dnia jej wydania
- Nałożenie kary narusza obowiązek notyfikacji pomocy państwa, co oznacza, że jest sprzeczne z prawem UE
Skutki postanowienia TSUE
Postanowienie TSUE otwiera drogę do wzruszenia wszystkich wydanych przez Prezesa URE decyzji nakładających kary z tytułu niewypełnienia obowiązku nabycia i przedłożenia do umorzenia świadectw pochodzenia lub uiszczenia opłaty zastępczej w okresie od 1 października 2005 r. do 1 sierpnia 2016 r.
Ustalając zakres czasowy należy jednak wziąć pod uwagę datę rzekomego naruszenia, a nie datę wydania decyzji. Oznacza to, że w praktyce wzruszane mogą być również decyzje Prezesa URE wydane po 2 sierpnia 2016 r. Nie można wykluczyć, że postanowienie będzie mogło stanowić również podstawę do ubiegania się o zwrot opłat zastępczych uiszczonych za ww. okres.
Mając na uwadze różnorodność środków prawnych możliwych do zastosowania w kontekście postanowienia TSUE ich dobór będzie zależał od charakteru i okoliczności faktycznych konkretnej sprawy oraz treści decyzji Prezesa URE. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że w związku z ogłoszeniem postanowienia dnia 4 marca 2024 r., termin na podjęcie niektórych działań o charakterze administracyjnoprawnym ze strony przedsiębiorców upływa już 4 kwietnia 2024 r. W związku z tym niezbędne jest podjęcie przez przedsiębiorców niezwłocznych działań mających na celu uzyskanie zwrotu środków z tytułu niesłusznie zapłaconych kar. Warto więc dobrze wykorzystać ten czas. Uważnie przeanalizować szczegóły danej sprawy i przygotować najbardziej optymalną strategię działania.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
