Prowadzisz działalność w Polsce i kupujesz usługi od zagranicznych podmiotów? Przeniosłeś firmę z Ukrainy do Polski, ale dalej korzystasz z usług ukraińskich kontraktorów? Otrzymałeś oprocentowaną pożyczkę od podmiotu zagranicznego lub wypłacasz dywidendę do zagranicznego udziałowca? W takim przypadku możesz mieć obowiązek potrącenia podatku u źródła.
Czym jest WHT
Podatek u źródła („WHT”; ang. withholding tax) obejmuje zarówno podatników PIT, jak i CIT i dotyczy należności wypłacanych na rzecz podmiotów zagranicznych.
Odpowiedzialność za rozliczenie tego podatku ponosi podmiot dokonujący wypłaty należności wynagrodzenia (jako tzw. płatnik), a nie ten, który je otrzymuje. W rezultacie WHT jest potrącany w państwie źródła, czyli w miejscu skąd dokonywana jest płatność, nie zaś w państwie odbiorcy należności.
Nie każda jednak wypłata na rzecz zagranicznego kontrahenta będzie powodować obowiązek rozliczenia WHT.
Rodzaje należności podlegające pod WHT
Ustawy o PIT i CIT zawierają katalog płatności, które podlegają obowiązkowi WHT.
Są to m.in. płatności z tytułu:
- Odsetek
- Należności licencyjnych
- Dywidend
- usług niematerialnych.
O ile zidentyfikowanie należności z tytułu odsetek czy dywidend wypłaconych na rzecz zagranicznych podmiotów zazwyczaj jest stosunkowo proste, to sytuacje, w których mamy do czynienia z należnościami licencyjnymi lub usługami niematerialnymi w praktyce bywa dużo mniej oczywiste.
Katalog usług niematerialnych podlegających pod WHT obejmuje m.in. usługi doradcze, księgowe, prawne, reklamowe, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, HR i świadczenia o podobnym charakterze. To właśnie tak nieprecyzyjne wskazanie na „świadczenia o podobnych charakterze” powoduje, że określenie, czy w danym przypadku mamy obowiązek WHT jest mocno utrudnione.
Podobnie jest w odniesieniu do należności licencyjnych, które obejmują m.in. należności:
- Z praw autorskich lub pokrewnych
- Z praw do projektów wynalazczych
- Znaków towarowych
- Know-how.
Powyższy katalog ma charakter poglądowy, przez co to nabywca (płatnik) potencjalnie zobowiązany z tytułu WHT musi ustalić czego dotyczy wypłacana przez niego należność, w rozumieniu przepisów podatkowych.
Podatek u źródła – ustalenie stawki
Ustalenie, że dana należność podlega obowiązkowi WHT, oznacza, że podmiot ją wypłacający (płatnik) musi ustalić właściwą stawkę podatku, zgodnie z którą potrąci WHT.
W przypadku usług niematerialnych, odsetek i należności licencyjnych polskie przepisy podatkowe wskazują stawkę 20 proc., z kolei dywidendy objęte zostały stawką 19 proc.
Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
Co istotne, polskie przepisy nakładające na podatników CIT i PIT obowiązek rozliczenia WHT należy stosować z uwzględnieniem ewentualnych zmian wynikających z tzw. umów o unikaniu podwójnego opodatkowania („UPO”).
Są to porozumienia zawierane pomiędzy poszczególnymi państwami, mające na celu wyeliminowanie podwójnego opodatkowania tego samego przychodu. Co kluczowe, postanowienia UPO mają pierwszeństwo stosowania w sytuacji sprzeczności z polskimi przepisami, z uwagi na status UPO jako ratyfikowanych umów międzynarodowych.
Zatem, jeśli odbiorca wypłacanej należności posiada siedzibę lub miejsce zamieszkania w państwie, z którym Polska zawarła UPO, może się okazać, że postanowienia właściwej UPO będą modyfikować zarówno rodzaje należności podlegające WHT, pozwolą na zastosowanie obniżonej stawki podatku albo całkowite jego niepobranie.
Zastosowanie przepisów UPO nie wystarczy
Poszczególne UPO, do skorzystania z preferencji przewidzianych w ich postanowieniach, nie przewidują żadnych dodatkowych warunków. Niemniej utrwaloną praktyką polskiego fiskusa jest stosowanie w takich przypadkach także wymogów wynikających z polskich przepisów.
W rezultacie skorzystanie z możliwości przewidzianych w UPO (czyli np. zastosowanie obniżonej stawki WHT) w sposób zgodny z oczekiwaniami polskiego fiskusa wymaga od podmiotu wypłacającego należność (płatnika):
- Uzyskania certyfikatu rezydencji podatkowej kontrahenta (odbiorcy należności)
- Dochowania tzw. należytej staranności przy weryfikacji warunków do zastosowania obniżonej stawki WHT (ewentualnie zwolnienia z podatku lub jego niepobierania).
Certyfikat rezydencji jest zaświadczeniem wskazującym na siedzibę podatnika (osoba prawna) lub miejsce zamieszkania (osoba fizyczna) oraz określającym w jakim państwie dany podatnik zapłaci podatek.
Posiadanie certyfikatu rezydencji podatkowej kontrahenta pozwala na zastosowanie zwolnienia z obowiązku pobrania WHT wszędzie tam, gdzie właściwa UPO daje taką możliwość.
Z kolei przy ocenie dochowania należytej staranności płatnik powinien, zgodnie z polskimi przepisami, uwzględniać charakter, skalę działalności prowadzonej przez siebie działalności oraz powiązania osobiste lub korporacyjne pomiędzy płatnikiem i odbiorcą należności.
Co nie podlega pod WHT
Co do zasady zgodnie z postanowieniami UPO pod WHT nie podlegają w szczególności tzw. zyski przedsiębiorstwa, czyli dochody osiągane w ramach prowadzonej działalności, które nie mieszczą się w pozostałych kategoriach świadczeń objętych zapisami poszczególnych UPO (np. nie stanowią wynagrodzenia z tytułu licencji).
Oznacza to, że przy wypłacie wynagrodzenia z umowy B2B, na rzecz kontrahenta będącego przedsiębiorcą, uzyskanie jego certyfikatu rezydencji podatkowej może pozwolić na całkowite niepobranie WHT w określonych sytuacjach.
Wątpliwości interpretacyjne
To, co na pozór mogłoby zostać uznane za zyski przedsiębiorstwa nie zawsze jednak nimi jest, na co wskazują liczne oraz często sprzeczne ze sobą stanowiska organów podatkowych i sądów administracyjnych. Z pewnością z zyskami przedsiębiorstw nie będziemy mieć do czynienia, gdy wypłacana należność zalicza się do pozostałych kategorii dochodów, dla których UPO przewiduje odmienne zasady opodatkowania.
W rezultacie płatnik powinien każdorazowo dokonywać analizy charakteru konkretnego rodzaju świadczenia i to nie tylko na gruncie polskich przepisów i postanowień UPO, ale również z uwzględnieniem najbardziej aktualnej praktyki organów podatkowych i orzecznictwa.
Przykłady stosowania przepisów o unikaniu podwójnego opodatkowania i podatku u źródła
Wynagrodzenie wypłacane kontrahentowi za świadczone przez niego usługi programistyczne polskie organy podatkowe standardowo traktują jako wypłaty poza zakresem WHT lub zyski przedsiębiorstw na gruncie poszczególnych UPO. Sytuacja ta jednak znacząco się skomplikuje, gdy w ramach zawartej umowy dojdzie również do przeniesienia lub udzielenia prawa używania autorskich praw majątkowych do wytworzonego oprogramowania. Wówczas istnieje ryzyko zakwalifikowania wypłacanej należności jako tzw. należności licencyjnych, co zmieni zasady jej opodatkowania.
Podobnie sytuacja kształtuje się w przypadku licencji do oprogramowania komputerowego, które na ogół podlegają poborowi WHT jako należności licencyjne. Wyjątek w tej kwestii będą jednak stanowić licencje udzielane dla użytkownika końcowego tzw. end user, które nie są traktowane jako należności licencyjne.
Pobór podatku to jeszcze nie wszystko – IFT-1/IFT-1R
WHT po stronie płatnika to nie tylko czynności związane z poborem podatku, ale również obowiązki informacyjne. Bez względu na to, czy dokonaliśmy pobrania WHT, czy też skorzystaliśmy z możliwości jego niepobrania, nadal jako płatnik jesteśmy zobowiązani do sporządzenia informacji IFT-1/IFT-1R (są to dwie odrębne informacje, zawarte na jednym druku).
Informacja IFT-1R jest przekazywana do końca lutego roku następującego po roku podatkowym naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego dla opodatkowania osób zagranicznych, z kolei IFT-1 sporządzana na wniosek kontrahenta i przesyłana w terminie 14 dni zarówno do niego, jak i do naczelnika urzędu skarbowego.
W zależności od tego czy pobrany WHT był podatkiem PIT, czy CIT (decyduje o tym status kontrahenta), wymagane jest złożenie w terminie do końca stycznia roku następującego po roku pobrania WHT odpowiednio deklaracji PIT-8AR albo CIT-10Z. Deklaracja PIT-8AR jest składana do Urzędu Skarbowego właściwego dla płatnika, z kolei CIT-10Z do Urzędu Skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.
Podsumowanie
Niejednoznaczne przepisy podatkowe, w połączeniu z często sprzecznym ze sobą i zmiennym stanowiskiem organów podatkowych, powodują, że prawidłowe ustalenie obowiązków dotyczących WHT niejednokrotnie staje się prawdziwym wyzwaniem dla polskich przedsiębiorców.
Z tego względu weryfikacja tych obowiązków powinna być zawsze poprzedzona szczegółową analizą postanowień konkretnej umowy handlowej oraz oceną jej przedmiotu. Warto też zadbać o odpowiednie klauzule WHT w umowach, które uprzedzą kontrahentów polskich firm o możliwości potrącenia WHT i wypłaty na ich rzecz wynagrodzenia po takim potrąceniu. W przypadku konieczności rozliczenia podatku w Polsce na pewno pozwoli to na uniknięcie nieporozumień w kontaktach z partnerami biznesowymi.
Z punktu widzenia WHT istotne jest również określenie rezydencji podatkowej kontrahenta oraz uzyskanie od niego certyfikatu rezydencji.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
Zobacz inne publikacje Tax Focus
Polski Ład 3.0 – CIT i PIT | Tax Focus
Kłopotliwe zwolnienie z podatku u źródła | Tax Focus
