W obecnej sytuacji ekonomicznej i przy nieustannie rosnącej inflacji przedsiębiorcy, by utrzymać działalność na dotychczasowym poziomie lub zapewnić firmie dalszy rozwój, coraz częściej poszukują zewnętrznego finansowania. Co oczywiste, podmioty udzielające takich finansowań mają dość daleko idące wymagania w zakresie zabezpieczenia zwrotu udostępnionych środków. W praktyce jednym z najczęściej stosowanych zabezpieczeń jest ustanowienie zastawu rejestrowego na udziałach (lub akcjach) i majątku spółki pozyskującej finansowanie.
Zastaw rejestrowy – zalety i korzyści
Zastaw rejestrowy jest ograniczonym prawem rzeczowym i podstawowym zabezpieczeniem na rzeczach ruchomych i zbywalnych prawach majątkowych.
Na jego podstawie rzecz obciążona pozostaje na ogół we władaniu zastawcy, a wierzyciel może dochodzić swoich roszczeń bez względu na to, czyją staje się własnością – z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy (choć istnieją w tym zakresie pewne wyjątki).
Zastaw rejestrowy bierze swoją nazwę od tego, że jego powstanie jest uzależnione od wpisu do rejestru (co odróżnia go od innych zastawów funkcjonujących w polskim prawie). Wpis ten decyduje o powstaniu prawa zastawu oraz powoduje, że prawo to zyskuje skuteczność względem osób trzecich – zatem co do zasady nikt nie może zasłaniać się nieznajomością wpisu w rejestrze zastawów.
Popularność tego zabezpieczenia niewątpliwie wynika z jego zalet. I to zarówno z perspektywy podmiotu, który pozyskuje finansowanie, jak i tego, który go udziela. Są to:
- Brak skomplikowanej procedury ustanowienia – wystarczy zawarcie umowy zastawniczej (na piśmie pod rygorem nieważności) i rejestracja za pomocą urzędowego formularza
- Niski koszt ustanowienia zastawu rejestrowego (opłata rejestracyjna wynosi jedynie 200 złotych)
- Publiczna dostępność informacji (rejestr zastawów prowadzą sądy rejonowe, które udostępniają informację o ustanowieniu zastawu rejestrowego na składnikach majątku danego podmiotu)
- Możliwość zabezpieczenia odsetek, należności ubocznych i kosztów przez podmiot udzielający finansowania.
Umowa zastawnicza – aspekty praktyczne
Przy negocjowaniu i zawieraniu umowy zastawu rejestrowego należy pamiętać o dostosowaniu jej do swoich potrzeb i relacji z drugą stroną.
Ustawodawca pozostawił bowiem swobodę w regulowaniu niektórych aspektów związanych z ustanowieniem zastawu rejestrowego zgodnie z uznaniem stron umowy, m.in.:
- Możliwość wprowadzenia postanowień, zgodnie z którymi przedmiot zastawu, po spełnieniu określonych przesłanek, może przejść na własność zastawnika
- Wprowadzenie ograniczeń rozporządzania i dalszego obciążania przedmiotu zastawu
- Możliwość zaspokojenia zastawnika w drodze przetargu publicznego, w ramach którego dojdzie do sprzedaży przedmiotu zastawu
- Możliwość przyznania zastawnikowi prawa głosu na zgromadzeniu wspólników / walnym zgromadzeniu akcjonariuszy w przypadku zastawu ustanowionego na udziałach / akcjach w określonych przypadkach
- Możliwość zaspokojenia zastawnika z dochodów przedsiębiorstwa.
Podsumowanie
Zastaw rejestrowy jest bez wątpienia jednym z najlepszych sposobów zabezpieczenia wierzytelności.
Należy jednak pamiętać, że niezwykle istotne jest odpowiednie dostosowanie treści umowy zastawu rejestrowego do indywidualnych potrzeb. Bo to będzie znacząco wpływać na uprawnienia, zarówno w stosunku do przedmiotu zastawu, jak i drugiej strony umowy. Jeśli potrzebujecie wsparcia w zakresie przygotowania i negocjacji umowy zastawu rejestrowego, zapraszamy do kontaktu.
Pytania? Skontaktuj się z autorami
Zobacz też:
Okres trwania kadencji i chwila wygaśnięcia mandatu członka zarządu spółki z o.o.
