W związku z kryzysem energetycznym skutkującym wysokimi cenami energii elektrycznej, Unia Europejska w celu ochrony odbiorców wrażliwych[1] przyjęła nadzwyczajne instrumenty ingerujące w rynkowy model handlu energią elektryczną. Obowiązujące do końca czerwca br. krajowe regulacje w zakresie „mrożenia” cen energii elektrycznej mają zostać przedłużone do końca 2024 r.[2]
Projekt wywołuje kontrowersje z uwagi na to, że jest procedowany z pominięciem konsultacji publicznych, a stosowanie regulowanych cen energii elektrycznej nie znajduje podstaw w prawie UE. Zgodnie z nową dyrektywą[3] dla rynku energii elektrycznej, regulowanie cen energii będzie dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy będzie miało charakter przejściowy. Skoro celem projektu jest ochrona odbiorców wrażliwych przed skutkami kryzysu energetycznego, stosowanie regulowanych cen energii będzie wymagało wydania przez Radę UE stosownej decyzji. Ponadto, istnieje szereg wątpliwości co do proponowanych rozwiązań, co może skutkować zmianą lub nawet odstąpieniem od tego projektu.
Sprawdzamy, jakie mogą być najważniejsze zmiany dla przedsiębiorstw energetycznych.
Wysokość cen energii w II połowie 2024 r.
Nowelizacja przedłuży stosowanie maksymalnych cen energii elektrycznej w stosunku do odbiorców uprawnionych. Przy czym cena maksymalna od 1 lipca 2024 r. w stosunku do obiorców uprawnionych będących:
- Gospodarstwami domowymi wyniesie 500 zł / MWh (zamiast jak w I połowie roku – 412 zł / MWh) jeżeli nie zostanie przekroczony limit zużycia energii elektrycznej[4], co oznacza wzrost ceny za energię elektryczną o 22 proc.
- Przedsiębiorstwami MŚP[5] i jednostkami samorządu terytorialnego[6] pozostanie „zamrożona” na poziomie 693 zł / MWh
W praktyce oznacza to, że w stosunku do odbiorców uprawnionych nie będą stosowane ceny wynikające z przyjętych taryf.
Rekompensaty dla spółek obrotu i dystrybucji energii elektrycznej
Do końca 2024 r. podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu i dystrybucji energii elektrycznej (podmioty uprawnione[7]) będzie przysługiwać prawo do uzyskania rekompensaty z tytułu stosowania ceny maksymalnej energii elektrycznej.
W przypadku zawarcia z podmiotem uprawnionym umowy z gwarancją stałej ceny zmianie ulegnie cena odniesienia kształtująca wysokość rekompensaty. Rekompensatę stanowić będzie iloczyn ilości energii elektrycznej zużytej w danym miesiącu i różnicy między ceną odniesienia, a ceną maksymalną, dla każdego punktu poboru energii.
Ponadto, cena energii elektrycznej nie będzie mogła być wyższa niż:
- Cena stosowana w rozliczeniach z tym odbiorcą na dzień 16 sierpnia 2023 r., albo
- Średnia ważona wolumenem z zakończonego okresu rozliczeniowego obejmującego dzień 16 sierpnia 2023 r. cena energii elektrycznej dla umów z gwarancją stałej ceny tego samego rodzaju, zawartych z odbiorcami uprawnionymi, stosowana przez podmiot uprawniony – w przypadku, gdy umowa została zawarta po dniu 16 sierpnia 2023 r. (zamiast jak dotąd średnia cena energii elektrycznej dla umów z gwarancją stałej ceny tego samego rodzaju, zawartych z odbiorcami uprawnionymi, stosowana przez podmiot uprawniony na dzień 16 sierpnia 2023 r. – w przypadku, gdy umowa została zawarta po dniu 16 sierpnia 2023 r.)
Termin na złożenie wniosku o rozliczenie rekompensaty za 2023 r. zostanie przedłużony do 31 października 2024 r. (zamiast jak dotąd 30 czerwca br.).
Termin składania wniosków o rozliczenie rekompensaty za 2024 r.:
- I półrocze (za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2024 r.) – obowiązywać będzie od 31 października 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r.
- II półrocze (za okres od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r.) – obowiązywać będzie do 1 maja 2025 r. do 30 września 2025 r.
Wprowadzona zostanie możliwość poprawy wniosku o rozliczenie rekompensaty. Jeżeli wniosek będzie zawierał braki formalne, błędy obliczeniowe lub budził uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym, Zarządca rozliczeń wzywać będzie podmiot uprawniony do poprawy w terminie 21 dni od dnia otrzymania wezwania.
Zmiana taryfy
W terminie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy spółki obrotu energią elektryczną na rzecz odbiorców uprawnionych posiadające zatwierdzoną i obowiązującą taryfę dla energii elektrycznej na 2024 r. będą zobowiązane do wystąpienia do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z wnioskiem o zmianę tej taryfy z okresem jej obowiązywania nie krótszym niż do 31 grudnia 2025 r.
Regulacja umożliwiającą podmiotowi uprawnionemu wystąpienie do Prezesa URE z wnioskiem o zmianę taryfy na 2024 r. ze względu na zmianę zewnętrznych warunków wykonywania działalności gospodarczej przez ten podmiot, które wpływają na istotny spadek cen energii elektrycznej wynikających z taryf zatwierdzonych na 2024 r. lub część tego roku ma zostać uchylona.
Upust za niskie zużycie energii elektrycznej
Jeżeli w 2023 r. zużycie energii przez odbiorcę uprawnionego w punkcie poboru energii wynosiło nie więcej niż 90 proc. średniego rocznego zużycia energii elektrycznej tego odbiorcy z okresu od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2022 r., podmiot uprawniony będący sprzedawcą energii niezależnie od tego czy nadal posiada zawartą z tym odbiorcą umowę sprzedaży energii elektrycznej lub umowę kompleksową, w 2024 r. będzie stosował wobec niego upust.
Zastosowanie upustu będzie polegało na obniżeniu należności z najbliższej lub kolejnych faktur za energię elektryczną.
W przypadku odbiorców uprawnionych będących prosumentami energii odnawialnej[8], przez zużycie energii elektrycznej należy rozumieć pobór energii elektrycznej z sieci przed sumarycznym bilansowaniem. Kwotę upustu stanowi równowartość 10 proc. łącznej kwoty rozliczenia zakupu (zamiast jak dotąd sprzedaży) energii elektrycznej poniesionej przez odbiorcę uprawnionego w 2023 r..
Planowane wejście w życie ustawy przewidziane zostało na następny dzień po dniu ogłoszenia.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
Milena Kazanowska – Kędzierska
[1] Rozporządzenie Rady (UE) 2022/1854 z 6 października 2022 r. w sprawie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii (Dz. Urz. UE. L. z 2022 r. poz. 261)
[2] W drodze przyjęcia procedowanego obecnie projektu ustawy o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych innych ustaw [UD44]
[3] Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2018/2001 i (UE) 2019/944 w odniesieniu do poprawy struktury unijnego rynku energii elektrycznej (COM(2023)0148 – C9-0038/2024 – 2023/0077B(COD)) [dyrektywa została przyjęta przez Parlament Europejski]
[4] Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku oraz w 2024 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1704 ze zm.) (dalej „ustawa o szczególnych rozwiązaniach”) limit zużycia energii elektrycznej uprawniający do zastosowania ceny maksymalnej w wysokości 412 zł / MWh (wysokość ceny wynika z obowiązywania niniejszej ceny maksymalnej przez pół roku) wynosi 1,5 MWh (w związku z obowiązywaniem rozwiązań w tym zakresie przez pół roku). W przypadku przekroczenia tego limitu, odbiorcy pozostają chronieni ceną maksymalną za energię elektryczną w wysokości 693 zł / MWh.
[5] Pełny katalog podmiotów uprawnionych do stosowania wobec nich ceny maksymalnej za energię na poziomie 500 zł / MWh określa art. 2 pkt 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach.
[6] Pełny katalog podmiotów uprawnionych do stosowania wobec nich ceny maksymalnej za energię na poziomie 693 zł / MWh określa art. 2 pkt 2 lit. b-f ustawy z 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku oraz w 2024 roku (Dz. U. z 2024 r. poz. 190).
[7] Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach.
[8] Zgodnie z art. 2 pkt 27a ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2023 r. poz. 1436 ze zm.) prosument energii odnawialnej to odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną wyłącznie z OZE na własne potrzeby w mikroinstalacji, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, nie stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej.
