Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo odpowiednio statut spółki akcyjnej porządkują kwestie ładu korporacyjnego i wzajemnych relacji wspólników. Czasem jednak regulacje te nie są wystarczająco szczegółowe. Dlatego zaczęto zawierać umowy wspólników – shareholders’ agreements, których przedmiotem są przede wszystkim powyższe kwestie.
Przedmiot umowy wspólników
Zasadniczo przedmiotem shareholders’ agreements mogą być wszelkie aspekty związane z działalnością spółki oraz relacjami pomiędzy jej wspólnikami.
Dla wspólników, ale też i samej spółki, kluczową kwestią jest proces decyzyjny, który odbywa się podczas zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia akcjonariuszy.
Dlatego też umowa wspólników powinna regulować zasady podejmowania uchwał. Istotne będzie zatem określenie:
- Katalogu spraw, w których wymagane jest powzięcie uchwały zgromadzenia, tzw. sprawy zastrzeżone
- Większości wymaganej dla podjęcia uchwały w danej sprawie – kodeksową zasadą jest bezwzględna większość głosów, można jednak ustanowić wymóg uzyskania jednomyślności, czy kwalifikowanej większości w określonych sprawach – np. podwyższenia kapitału zakładowego, udzielenie gwarancji lub poręczenia przez spółkę
- Kworum, tj. wysokości kapitału, którego reprezentacja (obecność) na zgromadzeniu jest wymagana do jego odbycia i powzięcia uchwał.
W odniesieniu do spółki z. o.o. istnieje również możliwość przyznania wspólnikowi uprawnienia osobistego, które będzie sprowadzać się do konieczności uzyskania jego zgody do podjęcia określonej uchwały – np. w zakresie zbycia nieruchomości będącej własnością spółki. Taka możliwość wydaje się jednak niedopuszczalna w spółce akcyjnej.
Umowa wspólników lub akcjonariuszy, co jeszcze warto uregulować w Shareholders’ agreements
Inne istotne elementy, które powinny być zaadresowane w umowie wspólników to określenie zasad prowadzenia działalności przez spółkę, czy powoływania członków jej organów. W tym zakresie bardzo często przyznaje się uprawnienia osobiste do powoływania określonej liczby członków, w zależności od udziału w kapitale spółki reprezentowanego przez danego wspólnika / akcjonariusza.
Obszarem, który może rodzić konflikty pomiędzy wspólnikami jest sposób podziału zysku osiągniętego przez spółkę – dlatego możliwe i zasadne jest uregulowanie tej materii w umowie wspólników. Powszechną praktyką jest określenie chociażby minimalnego, wyrażonego procentowo progu zysku osiągniętego w danym roku obrotowym, który będzie podlegał wypłacie na rzecz wspólników, przy jednoczesnym przeznaczeniu pozostałej części wypracowanego zysku na inwestycje spółki lub jej kapitał zapasowy.
Ważne, żeby do umowy wspólników wprowadzono odpowiednie:
- Klauzule gwarantujące respektowanie praw i interesów wspólników mniejszościowych, w sposób uwzględniający także reprezentowany przez nich udział w kapitale zakładowym
- Zasady rozporządzania udziałami (akcjami)
- Procedury rozstrzygania sporów w przypadku impasu decyzyjnego pomiędzy wspólnikami.
Podsumowanie
W ostatnich latach shareholders’ agreements są coraz częstszym, i jednocześnie pozytywnym zjawiskiem w obrocie gospodarczym. Jednak umowy te nie zawsze w sposób wystarczająco szczegółowy określają prawa i obowiązki stron, co może z kolei wiązać się z ryzkiem wystąpienia impasu decyzyjnego, czy sporami i tym samym rodzić negatywne konsekwencje dla działalności spółki.
Należy zatem jasno i precyzyjnie uregulować uprawnienia i obowiązki wspólników oraz zamieścić stosowne postanowienia dotyczące kluczowych aspektów.
Masz pytania? Napisz do nas
Źródło: Rzeczpospolita
Data: 12.01.2023
