GAR Pl

Global Arbitration Review „Investment Treaty Arbitration” – Poland

18 stycznia 2024 | Aktualności, Wiedza

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Achmea podważył zgodność traktatów inwestycyjnych (ang. investment treaties) zawartych między państwami członkowskimi z prawem Unii Europejskiej.

Pokłosiem tego było podjęcie przez Polskę działań mających na celu „wyeliminowanie” z międzynarodowego obrotu prawnego traktatów zawartych z innymi państwami członkowskimi UE. W rezultacie liczba traktatów inwestycyjnych, którymi związana jest Polska, zmalała o jedną trzecią.

Na tym tle pojawia się pytanie…

Którzy inwestorzy mogą w dalszym ciągu liczyć na ochronę traktatową swoich inwestycji w Polsce?

Marek Jeżewski i Krzysztof Walczyk przygotowali praktyczny przewodnik po polskim prawie inwestycyjnym dla prestiżowego czasopisma Global Arbitration Review.

Celem publikacji jest wsparcie zagranicznych inwestorów w podejmowaniu świadomych decyzji przy planowaniu inwestycji w Polsce.

Autorzy dokonali analizy blisko 40, pozostających nadal w mocy, traktatów inwestycyjnych  przedstawiając standardy ochrony inwestorów oraz mechanizmy rozwiązywania sporów inwestycyjnych.

Analizie poddane zostały m.in. następujące zagadnienia:

  • Standard sprawiedliwego i słusznego traktowania (ang. fair and equitable treatment)
  • Standard ochrony i bezpieczeństwa inwestycji (ang. protection and security)
  • Zasady dotyczące wywłaszczenia (ang. expropriation)
  • Klauzula najwyższego uprzywilejowania (ang. most-favoured nation clause)
  • Klauzula parasolowa (ang. umbrella clause)
  • Długość okresu ‘cooling-off’
  • Dostęp do sądów powszechnych
  • Możliwość wszczęcia postępowania arbitrażowego

Zakres cech wyróżniających traktaty inwestycyjne zawarte przez Polskę

Poza elementami, które występują niemalże w każdym traktacie, jak chociażby klauzula najwyższego uprzywilejowania, przewodnik wskazuje kilka – czasem nieoczywistych – wyjątków, które odznaczają się na tle przyjętej praktyki traktatowej.

Publikacja zawiera również praktyczne aspekty związane z prowadzeniem sporu inwestycyjnego przeciwko Polsce oraz kluczowe regulacje prawne dotyczące wykonywania wyroków arbitrażowych.

W tym kontekście, warto pamiętać, że Polska nie jest stroną Konwencji Waszyngtońskiej, wobec czego nie ma wobec niej zastosowania art. 54 Konwencji, który przewiduje mechanizm „automatycznego” uznawania i wykonywania wyroków arbitrażowych wydanych pod auspicjami tejże konwencji.

Czy, pomimo praktycznego wymarcia traktatów wewnątrz UE, zagraniczni inwestorzy mogą zapewnić ochronę swoich polskich inwestycji na gruncie innych traktatów? Odpowiedź leży w uważnym i przemyślanym konstruowaniu inwestycji w taki sposób, aby były objęte odpowiednią ochroną.

Źródło: Global Arbitration Review

Masz pytania? Skontaktuj się z nami.

Najnowsza Wiedza

Przegląd sektora bankowego | Banking dziś i jutro | Wrzesień 2026

Na depozytach bieżących Polacy trzymali w lipcu 1 117,5 mld zł, a na terminowych do dwóch lat włącznie – ponad 406 mld zł. Zadłużenie gospodarstw domowych wzrosło o 7,6 mld zł do 869,1 mld zł. A wartość gotówki w obiegu jest już bliska 500 miliardom zł.

Zapowiedź reformy podatków dochodowych

19 sierpnia podczas konferencji prasowej premier ogłosił pakiet zmian podatkowych planowanych na przyszły rok. Według zapowiedzi reforma ma z jednej strony odciążyć klasę średnią, z drugiej, przerzucić większy ciężar fiskalny na najzamożniejszych i największe przedsiębiorstwa. Sprawdzamy, jakie propozycje znalazły się w zapowiedzianym pakiecie i podpowiadamy, co mogą one oznaczać dla podatników.

Fundacja rodzinna i fiskus: co zapowiada projekt UD447 i dlaczego to nie koniec kłopotów

Fundacje rodzinne miały zapewnić przedsiębiorcom stabilne ramy do pokoleniowego zarządzania majątkiem. Tymczasem nie minęły jeszcze cztery lata, od kiedy pojawiły się pierwsze z nich, a zasady ich opodatkowania ponownie mają zostać zmienione. Bo skala zainteresowania oraz praktyczne problemy przerosły twórców przepisów, co najlepiej widać w liczbach –  927 wniosków o interpretacje indywidualne oraz 77 opinii Szefa KAS. Nie oznacza to jednak, że fundacje rodzinne są masowo wykorzystywane do agresywnej optymalizacji. Znaczna część pytań dotyczyła bowiem tego, jak prawidłowo stosować skomplikowane przepisy.

Banking dziś i jutro | Przegląd sektora finansowego | Sierpień 2026

Polski sektor bankowy z niepokojem przyjął niedawną wypowiedź Minister Funduszy i Polityki Regionalnej Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz, która zapowiedziała przedstawienie propozycji dalszego podwyższenia CIT dla banków. Argumentacja przedstawiona przez minister opiera się jednak na błędnym utożsamieniu płynności sektora z jego rentownością i świadczy o niezrozumieniu podstawowych mechanizmów funkcjonowania sektora bankowego oraz zasad oceny jego kondycji finansowej.

NIS2 i UKSC w transporcie: co musisz zrobić przed październikiem 2026?

Od 3 kwietnia 2026 r. obowiązuje znowelizowana ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (UKSC). Oznacza to, że firmy z sektora transportu mają do zrealizowania konkretny harmonogram, w tym podlegają obowiązkowi rejestracji w wykazie KSC do 3 października 2026 r. Jeśli tego nie zrobią, mogą czekać je wysokie sankcje połączone w dodatku z ryzykiem osobistej odpowiedzialności kadry zarządzającej. Nie wszyscy jednak automatycznie podlegają nowym przepisom. Sprawdź, czy dotyczy to Twojej firmy i co warto zrobić, zanim skończy się czas na przygotowanie.

Fundacje rodzinne: rząd policzył i wystawił rachunek

Trzy lata. Tyle czekaliśmy na to, co Rada Ministrów widziała w danych od początku – i co właśnie ujawniła w przeglądzie ustawy o fundacji rodzinnej. Dokument jest nie tylko diagnozą problemów, ale przede wszystkim zapowiedzią poważnych zmian w regułach, które fundatorzy i ich doradcy traktowali jako pewne i stabilne. I tu tkwi problem, który wykracza daleko poza kwestie podatkowe. Jeśli zasady gry są zmieniane w jej trakcie, nie ma mowy ani o pewności planowania, ani o zaufaniu do prawa. Nieprzypadkowo jedną z największych obaw przedsiębiorców rozważających założenie fundacji nie jest poziom opodatkowania, lecz stabilność systemu prawnego. Którą ponownie podaje się w dziś w wątpliwość.

Co nowa ustawa frankowa oznacza dla banków

Mamy nową ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Przepisy wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Czas na analizę tego, co nas czeka i co banki powinny zrobić już dziś.

Nie przegap terminu na dopełnienie obowiązków w zakresie cen transferowych

Ceny transferowe od lat pozostają jednym z głównych obszarów zainteresowania organów podatkowych. W praktyce oznacza to, że transakcje zawierane pomiędzy podmiotami powiązanymi są przedmiotem wzmożonej weryfikacji, a obowiązki dokumentacyjne w tym zakresie należą do jednych z najczęściej kontrolowanych.

Nowy projekt ustawy o jawności wynagrodzeń – co zmieniło się od grudnia 2025 r.?

Mamy już drugą wersję projektu ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, która doprecyzowuje procedury i terminy, a także powołuje nowy organ nadzoru. Opisywaliśmy już zmiany dotyczące etapu rekrutacji oraz trzy filary nadchodzącego systemu pay transparency, wskazując również, że Polska nie dotrzyma unijnego terminu implementacji (7 czerwca 2026 r.). Sprawdzamy więc kolejne zmiany, nowości i ryzyka, które pojawiły się w nowej, kwietniowej wersji projektu.

Payment Services Regulation (PSR) – między ochroną użytkownika a należytą starannością

Projekt rozporządzenia Payment Services Regulation (PSR) to jeden z najważniejszych elementów reformy unijnych ram prawnych w zakresie usług płatniczych. Jego głównym celem jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa obrotu bezgotówkowego oraz ograniczenie skali nadużyć finansowych, w szczególności tych wynikających z rozwoju kanałów cyfrowych. Jednocześnie nowe przepisy mają wprowadzić model odpowiedzialności, który nie spowoduje całkowitego przeniesienia ryzyka na instytucje finansowe, lecz zachowa istotną rolę należytej staranności po stronie użytkownika.