GAR Pl

Global Arbitration Review „Investment Treaty Arbitration” – Poland

18 stycznia 2024 | Aktualności, Wiedza

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Achmea podważył zgodność traktatów inwestycyjnych (ang. investment treaties) zawartych między państwami członkowskimi z prawem Unii Europejskiej.

Pokłosiem tego było podjęcie przez Polskę działań mających na celu „wyeliminowanie” z międzynarodowego obrotu prawnego traktatów zawartych z innymi państwami członkowskimi UE. W rezultacie liczba traktatów inwestycyjnych, którymi związana jest Polska, zmalała o jedną trzecią.

Na tym tle pojawia się pytanie…

Którzy inwestorzy mogą w dalszym ciągu liczyć na ochronę traktatową swoich inwestycji w Polsce?

Marek Jeżewski i Krzysztof Walczyk przygotowali praktyczny przewodnik po polskim prawie inwestycyjnym dla prestiżowego czasopisma Global Arbitration Review.

Celem publikacji jest wsparcie zagranicznych inwestorów w podejmowaniu świadomych decyzji przy planowaniu inwestycji w Polsce.

Autorzy dokonali analizy blisko 40, pozostających nadal w mocy, traktatów inwestycyjnych  przedstawiając standardy ochrony inwestorów oraz mechanizmy rozwiązywania sporów inwestycyjnych.

Analizie poddane zostały m.in. następujące zagadnienia:

  • Standard sprawiedliwego i słusznego traktowania (ang. fair and equitable treatment)
  • Standard ochrony i bezpieczeństwa inwestycji (ang. protection and security)
  • Zasady dotyczące wywłaszczenia (ang. expropriation)
  • Klauzula najwyższego uprzywilejowania (ang. most-favoured nation clause)
  • Klauzula parasolowa (ang. umbrella clause)
  • Długość okresu ‘cooling-off’
  • Dostęp do sądów powszechnych
  • Możliwość wszczęcia postępowania arbitrażowego

Zakres cech wyróżniających traktaty inwestycyjne zawarte przez Polskę

Poza elementami, które występują niemalże w każdym traktacie, jak chociażby klauzula najwyższego uprzywilejowania, przewodnik wskazuje kilka – czasem nieoczywistych – wyjątków, które odznaczają się na tle przyjętej praktyki traktatowej.

Publikacja zawiera również praktyczne aspekty związane z prowadzeniem sporu inwestycyjnego przeciwko Polsce oraz kluczowe regulacje prawne dotyczące wykonywania wyroków arbitrażowych.

W tym kontekście, warto pamiętać, że Polska nie jest stroną Konwencji Waszyngtońskiej, wobec czego nie ma wobec niej zastosowania art. 54 Konwencji, który przewiduje mechanizm „automatycznego” uznawania i wykonywania wyroków arbitrażowych wydanych pod auspicjami tejże konwencji.

Czy, pomimo praktycznego wymarcia traktatów wewnątrz UE, zagraniczni inwestorzy mogą zapewnić ochronę swoich polskich inwestycji na gruncie innych traktatów? Odpowiedź leży w uważnym i przemyślanym konstruowaniu inwestycji w taki sposób, aby były objęte odpowiednią ochroną.

Źródło: Global Arbitration Review

Masz pytania? Skontaktuj się z nami.

Najnowsza Wiedza

Przegląd sektora bankowego | Banking dziś i jutro | Maj 2026

„Koniec snu o darmowych mieszkaniach” – tak Związek Banków Polskich ocenia czwartkowe orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach dotyczących tego, czy przedawnienia instytucji finansowych wobec frankowiczów się przedawniły.

Kaucja jak VAT? System kaucyjny i ryzyko, którego nikt nie chce głośno nazwać

System kaucyjny miał być prosty. Ekologiczny. Szczelny. Neutralny podatkowo. Kilka miesięcy wystarczyło, żeby zacząć mieć poważne wątpliwości. Pierwsze luki nie są już teorią, bo widać je gołym okiem. Mechanizmy nadużyć można opisać całkiem precyzyjnie, a skala potencjalnych strat może okazać się znacznie większa, niż ktokolwiek przewidywał. Poniżej sprawdzamy, gdzie system traci kontrolę i co z tym można zrobić.

NZIA „Made in Europe” staje się warunkiem gry rynkowej w energetyce

Unia Europejska przyjęła strategiczny kurs na budowę własnych mocy produkcyjnych w obszarze kluczowych technologii, w tym technologii energetycznych. Wyrazem tej polityki jest rozporządzenie o przemyśle neutralnym emisyjnie (NZIA – Net-Zero Industry Act), które redefiniuje zasady konkurencyjności m.in. w sektorze odnawialnych źródeł energii. W przetargach, aukcjach i programach wsparcia publicznego cena przestaje być jedynym kryterium wyboru dostawcy. NZIA nakłada na instytucje zamawiające i podmioty zarządzające systemami wsparcia obowiązek oceniania ofert również pod kątem pochodzenia technologii oraz innych wskazanych w rozporządzeniu kryteriów. Zmiana ta ma charakter systemowy i dotknie wszystkich uczestników rynku, zarówno producentów, jak i nabywców technologii energetycznych. W niniejszym materiale analizuję, w jaki sposób nowe regulacje unijne przełożą się na praktykę biznesową przedsiębiorstw działających na rynku europejskim.

WHT – Obowiązek weryfikacji statusu beneficial owner przy wypłacie dywidendy. Interpretacja Dyrektora KIS vs objaśnienia Ministra Finansów

Polska spółka wypłacająca dywidendę do zagranicznej spółki-matki z siedzibą w Unii Europejskiej może skorzystać ze zwolnienia z podatku u źródła (WHT). Czy w ramach weryfikacji prawa do tego zwolnienia spółka musi sprawdzać, czy odbiorca dywidendy jest jej rzeczywistym właścicielem (beneficial owner, BO)? Okazuje się, że Dyrektor Krajowej Izby Skarbowej i Minister Finansów mają na to pytanie dwie, zupełnie różne odpowiedzi. Co to oznacza w praktyce? Sprawdzamy.

Bankowość 2026 – technologia, regulacje i nowy krajobraz rynku

2026 przyniesie sektorowi bankowemu najbardziej dynamiczną transformację od dekady. Trendy zidentyfikowane w raporcie Accenture Top Banking Trends FY26 wskazują, że sektor wchodzi w fazę, w której technologia i regulacje stworzą nierozerwalny duet napędzający wszystkie kierunki zmian. Ale to właśnie regulacje wyznaczają granice, tempo i sposób implementacji nowych rozwiązań. Sprawdzamy, na co jeszcze zwracają uwagę eksperci.

Pułapka pierwszego roku – rozliczenie poziomu selektywnego zbierania w systemie kaucyjnym za 2025 r.

System kaucyjny zaczął funkcjonować 1 października 2025 r. Część przedsiębiorców przystąpiła do niego od razu, a część zdecydowała się na dołączenie później. Na pierwszy rzut oka może to wydawać się jedynie kwestią organizacyjną. W praktyce jednak moment przystąpienia do systemu może mieć istotny wpływ na wynik rozliczenia poziomu selektywnego zbierania za 2025 r.