Zaznacz stronę
Labour Pl

Ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych w Radzie Ministrów

9 kwietnia 2025 | Aktualności, The Right Focus, Wiedza

4 lutego 2025 r. w systemie Rządowego Centrum Legislacji opublikowany został projekt Ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (UC34).

Dotychczas zawieranie oraz rejestracja porozumień zbiorowych i układów zbiorowych były uregulowane w Kodeksie pracy oraz w ministerialnym rozporządzeniu.[1] Zmiana przepisów jest jednak konieczna w związku z wejściem w życie Dyrektywy w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych[2].

Projekt ten reguluje zasady:

  • Zawierania, obowiązywania, ewidencjonowania i udostępniania układów zbiorowych pracy
  • Ewidencjonowania i udostępniania porozumień zbiorowych
  • Sporządzania i przekazywania sprawozdań dotyczących wskaźnika zasięgu rokowań zbiorowych
  • Ustalania i aktualizacji Planu Działania na Rzecz Wspierania Rokowań Zbiorowych

W konsekwencji uchylone zostaną przepisy działu XI Kodeksu pracy .

Część przepisów projektu ustawy to powtórzenie dotychczasowych rozwiązań. Jednocześnie warto jest zwrócić uwagę na kilka ważnych kwestii.

Zasady zawierania układów zbiorowych

Na tych pracodawców, którzy spełniają łącznie następujące warunki:

  • Zatrudniają co najmniej 50 osób wykonujących pracę zarobkową
  • Działa u nich co najmniej jedna organizacja związkowa
  • Nie są objęci żadnym układem zbiorowym pracy

nowe przepisy nakładają obowiązek podejmowania rokowań nad zawarciem zakładowego układu zbiorowego pracy raz na dwa lata.

To rozwiązanie ma na celu zwiększenie liczby układów zbiorowych, jednak spotkało się z krytycznymi uwagami, m.in. ze strony Ministerstwa Edukacji.

W uwagach do projektu ustawy wskazane bowiem zostało, że konieczność przeprowadzania tego procesu raz na dwa lata wydaje się nadmiarowa, tym bardziej, że może dojść do sytuacji, kiedy nie zakończono jeszcze negocjacji wcześniejszego układu, a upłynął już okres obligujący do podjęcia następnych rokowań.

Dotychczas układ zbiorowy pracy określał:

  • Warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy oraz
  • Wzajemne zobowiązania stron, w tym dotyczące stosowania układu i przestrzegania jego postanowień

Projekt ustawy zawiera również otwarty katalog spraw, które mogą być regulowane w drodze układu zbiorowego pracy. Są to m.in.:

  • Wymiar i normy czasu pracy
  • Warunki wynagradzania
  • Godzenie życia zawodowego z życiem prywatnym
  • Kwestie dotyczące zarządzania wiekiem i aktywnego starzenia

Jednocześnie, w dalszym ciągu warunki układu zbiorowego pracy mniej korzystne dla pracowników /osób objętych takich układem niż przepisy prawa pracy będą nieważne z mocy prawa.

Układy zbiorowe będą mogły być zawierane na czas określony i nieokreślony, w drodze rokowań pomiędzy pracodawcą a organizacjami związkowymi. Jednocześnie projekt ustawy przewiduje możliwość udziału mediatora, którego zadaniem będzie pomoc stronom w osiągnięciu porozumienia co do treści układu.

Krajowa Ewidencja Układów Zbiorowych Pracy

Zgodnie z projektem ustawy minister właściwy ds. pracy będzie prowadził Krajową Ewidencję Układów Zbiorowych Pracy, do której zgłaszane będą układy zbiorowe i porozumienia zbiorowe oraz protokoły dodatkowe.

Samo zgłoszenie będzie polegało na wprowadzeniu danych przez formularz dostępny na stronie www oraz załączeniu cyfrowego odwzorowania treści układu zbiorowego, porozumienia lub protokołu. Treść cyfrowego odwzorowania układu zbiorowego pracy, porozumienia zbiorowego lub protokołu dodatkowego będzie udostępniana zgodnie z przepisami o dostępie do informacji publicznej.

Zasady wystąpienia z ponadzakładowego układu zbiorowego

Projekt wprowadza procedurę wystąpienia pracodawców z ponadzakładowego układu zbiorowego w przypadku, gdy, z uwagi na sytuację ekonomiczną, stosowanie jego postanowień uniemożliwiłoby dalsze funkcjonowanie danego pracodawcy.

Nie będzie to wymagało już, jak dotychczas, zawarcia przez wszystkie strony układu dodatkowego protokołu. Pracodawca, który będzie chciał wystąpić z ponadzakładowego układu zbiorowego będzie musiał jedynie złożyć pisemne oświadczenie stronom tego układu wraz z uzasadnieniem.

Zmiana procedury rozszerzenia stosowania ponadzakładowego układu zbiorowego pracy

Zgodnie z projektem zmieniona zostanie skomplikowana procedura rozszerzenia ponadzakładowego układu zbiorowego na pracowników zatrudnionych u pracodawcy nieobjętego żadnym takim układem , opisana w art. 241 (18) Kodeksu pracy.

Po przyjęciu ustawy minister właściwy do spraw pracy, na pisemny wniosek:

  • Organizacji pracodawców
  • Co najmniej dwóch pracodawców lub
  • Organizacji związkowych

które zawarły ponadzakładowy układ zbiorowy będzie mógł rozszerzyć jego stosowanie (w całości lub w części) na pracodawcę nie objętego żadnym układem, po zasięgnięciu opinii tego pracodawcy lub wskazanej przez niego organizacji zrzeszającej pracodawców oraz zakładowej organizacji związkowej (o ile jest taka).

Możliwość zakwestionowania postanowień układu zbiorowego pracy

Z wnioskiem o ustalenie, czy treść układu zbiorowego pracy jest zgodna z przepisami prawa pracy lub czy został on zgodnie z nimi zawarty zgodnie z przepisami będą mogli wystąpić:

  • Pracownik
  • Inna niż pracownik osoba wykonująca pracę zarobkową
  • Organizacja związkowa lub pracodawca, objęci postanowieniami układu zbiorowego pracy
  • Inspektor pracy
  • Prokurator

Wniesienie takiego wniosku nie wstrzyma jednak wejścia w życie i stosowania zbiorowego układu pracy.

Wnioski będą rozpatrywane przez sądy pracy w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym.

Podsumowanie

Nie znamy jeszcze dokładnego terminu, w którym proponowane zmiany wejdą w życie. Prace nad nowymi przepisami można jednak śledzić tutaj.

Masz pytania? Skontaktuj się z nami

Urszula Wójcik

 

[1] Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 4 kwietnia 2001 r. w sprawie trybu postępowania w sprawie rejestracji układów zbiorowych pracy, prowadzenia rejestru układów i akt rejestrowych oraz wzorów klauzul rejestracyjnych i kart rejestrowych (Dz.U. Nr 34, poz. 408).

[2] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej

Najnowsza Wiedza

Pułapka pierwszego roku – rozliczenie poziomu selektywnego zbierania w systemie kaucyjnym za 2025 r.

System kaucyjny zaczął funkcjonować 1 października 2025 r. Część przedsiębiorców przystąpiła do niego od razu, a część zdecydowała się na dołączenie później. Na pierwszy rzut oka może to wydawać się jedynie kwestią organizacyjną. W praktyce jednak moment przystąpienia do systemu może mieć istotny wpływ na wynik rozliczenia poziomu selektywnego zbierania za 2025 r.

Nowy Krajowy System Cyberbezpieczeństwa

Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (UKSC) to jedna z najważniejszych reform regulacyjnych ostatnich lat. Jej głównym celem jest dostosowanie polskiego prawa do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555, znanej jako NIS2, która znacząco podnosi wymogi w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego w całej Unii. Polska ustawa została gruntownie przebudowana, obejmując więcej organizacji (szacunki mówią o blisko 40 000 podmiotach), wprowadzając bardziej wymagające obowiązki, ustawową, osobistą odpowiedzialność zarządu i jeszcze bardziej rygorystyczne zasady wymierzania kar pieniężnych. W przypadku najpoważniejszych naruszeń może to być nawet do 100 mln złotych.

„Made in Europe” przestaje być hasłem. Staje się prawem

Do niedawna „Made in Europe” było wyłącznie etykietą. Owszem, użyteczną marketingowo, ale pozbawioną twardej, normatywnej treści. Wkrótce może się to zmienić. 4 marca Komisja Europejska opublikowała bowiem projekt rozporządzenia Industrial Accelerator Act, który zakłada, że od 2027 r. unijne pochodzenie komponentów stanie się warunkiem uczestnictwa w aukcjach OZE, dostępu do finansowania publicznego i kwalifikacji w zamówieniach. Hasło „kupuj bardziej europejskie” może stać się konkretnym instrumentem wspierającym lokalną produkcję oraz kontrolę zagranicznych inwestycji.

Nieoczywiste przypadki przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę

Przejście całości lub części zakładu pracy stanowi szczególną instytucję prawa pracy, związaną ze zmianami właścicielskimi. W uproszczeniu polega ono na automatycznym (tj. następującym bez konieczności podejmowania jakichkolwiek dodatkowych działań stron ani też uzyskiwania ich zgody) przejściu ogółu praw i obowiązków pracodawcy z jednego podmiotu na inny. Poprzedza to jednak wypełnienie całego szeregu obowiązków informacyjno-konsultacyjnych, które ciążą na obu pracodawcach, zarówno tym nowym, jak i dotychczasowym. Sprawdzamy, jak powinien wyglądać cały proces.

Jak zabezpieczyć się przed ryzykiem podatkowym w systemie kaucyjnym

System kaucyjny funkcjonuje od października 2025 r. i od początku budził istotne wątpliwości podatkowe. Choć przepisy weszły w życie, w praktyce długo nie było jasne, jak je stosować – część regulacji wymagała doprecyzowania, niektórych rozwiązań brakowało, a opublikowane objaśnienia nie obejmowały wszystkich kluczowych zagadnień. W efekcie to rynek w dużej mierze zaczął wypracowywać własne standardy działania.

Przegląd sektora bankowego | Banking dziś i jutro | Marzec 2026

12 lutego 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie dotyczącej stosowania wskaźnika WIBOR w umowach kredytowych. Sędziowie TSUE potwierdzili, że sądy w sprawach konsumenckich nie mogą badać prawidłowości wyznaczania WIBOR-u. Banki prawidłowo informowały klientów o wskaźniku referencyjnym – zgodnie z prawem krajowym i unijnym.

Powraca temat reformy Państwowej Inspekcji Pracy

Do Sejmu wpłynął nowy projekt ustawy przewidujący zmiany w funkcjonowaniu Państwowej Inspekcji Pracy. Podczas pierwszego czytania – 25 lutego, projekt nie został odrzucony, wobec czego został skierowany do dalszych prac w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Pomimo dotychczasowych obaw i kontrowersji zgłaszanych m.in. przez przedsiębiorców, ustawodawca niezmiennie dąży do gruntownej modernizacji modelu zatrudnienia w Polsce, co oznacza zwiększenie nadzoru nad rynkiem pracy oraz ograniczenia nadużywania umów cywilnoprawnych. Sprawdzamy, jakie propozycje znalazły się w nowym projekcie i podpowiadamy, co to oznacza dla przedsiębiorców.

Polski boom spółek AI

Zgodnie z najnowszymi danymi w 2025 r. w Polsce zarejestrowanych było blisko 15 tys. firm związanych ze sztuczną inteligencją[1]. To świadczy o niewątpliwym boomie na AI i równie dynamicznych zmianach związanych z rozwojem tej technologii. Czy jednak w gorączce wdrożeń przedsiębiorcy pamiętają o najważniejszej kwestii, czyli zabezpieczeniu wyników swoich prac i ochronie przed konkurencją? Sprawdzamy i podpowiadamy, co zrobić, by uniknąć kosztownych problemów.