Labour Pl

Ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych w Radzie Ministrów

9 kwietnia 2025 | Aktualności, The Right Focus, Wiedza

4 lutego 2025 r. w systemie Rządowego Centrum Legislacji opublikowany został projekt Ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (UC34).

Dotychczas zawieranie oraz rejestracja porozumień zbiorowych i układów zbiorowych były uregulowane w Kodeksie pracy oraz w ministerialnym rozporządzeniu.[1] Zmiana przepisów jest jednak konieczna w związku z wejściem w życie Dyrektywy w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych[2].

Projekt ten reguluje zasady:

  • Zawierania, obowiązywania, ewidencjonowania i udostępniania układów zbiorowych pracy
  • Ewidencjonowania i udostępniania porozumień zbiorowych
  • Sporządzania i przekazywania sprawozdań dotyczących wskaźnika zasięgu rokowań zbiorowych
  • Ustalania i aktualizacji Planu Działania na Rzecz Wspierania Rokowań Zbiorowych

W konsekwencji uchylone zostaną przepisy działu XI Kodeksu pracy .

Część przepisów projektu ustawy to powtórzenie dotychczasowych rozwiązań. Jednocześnie warto jest zwrócić uwagę na kilka ważnych kwestii.

Zasady zawierania układów zbiorowych

Na tych pracodawców, którzy spełniają łącznie następujące warunki:

  • Zatrudniają co najmniej 50 osób wykonujących pracę zarobkową
  • Działa u nich co najmniej jedna organizacja związkowa
  • Nie są objęci żadnym układem zbiorowym pracy

nowe przepisy nakładają obowiązek podejmowania rokowań nad zawarciem zakładowego układu zbiorowego pracy raz na dwa lata.

To rozwiązanie ma na celu zwiększenie liczby układów zbiorowych, jednak spotkało się z krytycznymi uwagami, m.in. ze strony Ministerstwa Edukacji.

W uwagach do projektu ustawy wskazane bowiem zostało, że konieczność przeprowadzania tego procesu raz na dwa lata wydaje się nadmiarowa, tym bardziej, że może dojść do sytuacji, kiedy nie zakończono jeszcze negocjacji wcześniejszego układu, a upłynął już okres obligujący do podjęcia następnych rokowań.

Dotychczas układ zbiorowy pracy określał:

  • Warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy oraz
  • Wzajemne zobowiązania stron, w tym dotyczące stosowania układu i przestrzegania jego postanowień

Projekt ustawy zawiera również otwarty katalog spraw, które mogą być regulowane w drodze układu zbiorowego pracy. Są to m.in.:

  • Wymiar i normy czasu pracy
  • Warunki wynagradzania
  • Godzenie życia zawodowego z życiem prywatnym
  • Kwestie dotyczące zarządzania wiekiem i aktywnego starzenia

Jednocześnie, w dalszym ciągu warunki układu zbiorowego pracy mniej korzystne dla pracowników /osób objętych takich układem niż przepisy prawa pracy będą nieważne z mocy prawa.

Układy zbiorowe będą mogły być zawierane na czas określony i nieokreślony, w drodze rokowań pomiędzy pracodawcą a organizacjami związkowymi. Jednocześnie projekt ustawy przewiduje możliwość udziału mediatora, którego zadaniem będzie pomoc stronom w osiągnięciu porozumienia co do treści układu.

Krajowa Ewidencja Układów Zbiorowych Pracy

Zgodnie z projektem ustawy minister właściwy ds. pracy będzie prowadził Krajową Ewidencję Układów Zbiorowych Pracy, do której zgłaszane będą układy zbiorowe i porozumienia zbiorowe oraz protokoły dodatkowe.

Samo zgłoszenie będzie polegało na wprowadzeniu danych przez formularz dostępny na stronie www oraz załączeniu cyfrowego odwzorowania treści układu zbiorowego, porozumienia lub protokołu. Treść cyfrowego odwzorowania układu zbiorowego pracy, porozumienia zbiorowego lub protokołu dodatkowego będzie udostępniana zgodnie z przepisami o dostępie do informacji publicznej.

Zasady wystąpienia z ponadzakładowego układu zbiorowego

Projekt wprowadza procedurę wystąpienia pracodawców z ponadzakładowego układu zbiorowego w przypadku, gdy, z uwagi na sytuację ekonomiczną, stosowanie jego postanowień uniemożliwiłoby dalsze funkcjonowanie danego pracodawcy.

Nie będzie to wymagało już, jak dotychczas, zawarcia przez wszystkie strony układu dodatkowego protokołu. Pracodawca, który będzie chciał wystąpić z ponadzakładowego układu zbiorowego będzie musiał jedynie złożyć pisemne oświadczenie stronom tego układu wraz z uzasadnieniem.

Zmiana procedury rozszerzenia stosowania ponadzakładowego układu zbiorowego pracy

Zgodnie z projektem zmieniona zostanie skomplikowana procedura rozszerzenia ponadzakładowego układu zbiorowego na pracowników zatrudnionych u pracodawcy nieobjętego żadnym takim układem , opisana w art. 241 (18) Kodeksu pracy.

Po przyjęciu ustawy minister właściwy do spraw pracy, na pisemny wniosek:

  • Organizacji pracodawców
  • Co najmniej dwóch pracodawców lub
  • Organizacji związkowych

które zawarły ponadzakładowy układ zbiorowy będzie mógł rozszerzyć jego stosowanie (w całości lub w części) na pracodawcę nie objętego żadnym układem, po zasięgnięciu opinii tego pracodawcy lub wskazanej przez niego organizacji zrzeszającej pracodawców oraz zakładowej organizacji związkowej (o ile jest taka).

Możliwość zakwestionowania postanowień układu zbiorowego pracy

Z wnioskiem o ustalenie, czy treść układu zbiorowego pracy jest zgodna z przepisami prawa pracy lub czy został on zgodnie z nimi zawarty zgodnie z przepisami będą mogli wystąpić:

  • Pracownik
  • Inna niż pracownik osoba wykonująca pracę zarobkową
  • Organizacja związkowa lub pracodawca, objęci postanowieniami układu zbiorowego pracy
  • Inspektor pracy
  • Prokurator

Wniesienie takiego wniosku nie wstrzyma jednak wejścia w życie i stosowania zbiorowego układu pracy.

Wnioski będą rozpatrywane przez sądy pracy w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym.

Podsumowanie

Nie znamy jeszcze dokładnego terminu, w którym proponowane zmiany wejdą w życie. Prace nad nowymi przepisami można jednak śledzić tutaj.

Masz pytania? Skontaktuj się z nami

Urszula Wójcik

 

[1] Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 4 kwietnia 2001 r. w sprawie trybu postępowania w sprawie rejestracji układów zbiorowych pracy, prowadzenia rejestru układów i akt rejestrowych oraz wzorów klauzul rejestracyjnych i kart rejestrowych (Dz.U. Nr 34, poz. 408).

[2] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej

Najnowsza Wiedza

Przegląd sektora bankowego | Banking dziś i jutro | Wrzesień 2026

Na depozytach bieżących Polacy trzymali w lipcu 1 117,5 mld zł, a na terminowych do dwóch lat włącznie – ponad 406 mld zł. Zadłużenie gospodarstw domowych wzrosło o 7,6 mld zł do 869,1 mld zł. A wartość gotówki w obiegu jest już bliska 500 miliardom zł.

Zapowiedź reformy podatków dochodowych

19 sierpnia podczas konferencji prasowej premier ogłosił pakiet zmian podatkowych planowanych na przyszły rok. Według zapowiedzi reforma ma z jednej strony odciążyć klasę średnią, z drugiej, przerzucić większy ciężar fiskalny na najzamożniejszych i największe przedsiębiorstwa. Sprawdzamy, jakie propozycje znalazły się w zapowiedzianym pakiecie i podpowiadamy, co mogą one oznaczać dla podatników.

Fundacja rodzinna i fiskus: co zapowiada projekt UD447 i dlaczego to nie koniec kłopotów

Fundacje rodzinne miały zapewnić przedsiębiorcom stabilne ramy do pokoleniowego zarządzania majątkiem. Tymczasem nie minęły jeszcze cztery lata, od kiedy pojawiły się pierwsze z nich, a zasady ich opodatkowania ponownie mają zostać zmienione. Bo skala zainteresowania oraz praktyczne problemy przerosły twórców przepisów, co najlepiej widać w liczbach –  927 wniosków o interpretacje indywidualne oraz 77 opinii Szefa KAS. Nie oznacza to jednak, że fundacje rodzinne są masowo wykorzystywane do agresywnej optymalizacji. Znaczna część pytań dotyczyła bowiem tego, jak prawidłowo stosować skomplikowane przepisy.

Banking dziś i jutro | Przegląd sektora finansowego | Sierpień 2026

Polski sektor bankowy z niepokojem przyjął niedawną wypowiedź Minister Funduszy i Polityki Regionalnej Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz, która zapowiedziała przedstawienie propozycji dalszego podwyższenia CIT dla banków. Argumentacja przedstawiona przez minister opiera się jednak na błędnym utożsamieniu płynności sektora z jego rentownością i świadczy o niezrozumieniu podstawowych mechanizmów funkcjonowania sektora bankowego oraz zasad oceny jego kondycji finansowej.

NIS2 i UKSC w transporcie: co musisz zrobić przed październikiem 2026?

Od 3 kwietnia 2026 r. obowiązuje znowelizowana ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (UKSC). Oznacza to, że firmy z sektora transportu mają do zrealizowania konkretny harmonogram, w tym podlegają obowiązkowi rejestracji w wykazie KSC do 3 października 2026 r. Jeśli tego nie zrobią, mogą czekać je wysokie sankcje połączone w dodatku z ryzykiem osobistej odpowiedzialności kadry zarządzającej. Nie wszyscy jednak automatycznie podlegają nowym przepisom. Sprawdź, czy dotyczy to Twojej firmy i co warto zrobić, zanim skończy się czas na przygotowanie.

Fundacje rodzinne: rząd policzył i wystawił rachunek

Trzy lata. Tyle czekaliśmy na to, co Rada Ministrów widziała w danych od początku – i co właśnie ujawniła w przeglądzie ustawy o fundacji rodzinnej. Dokument jest nie tylko diagnozą problemów, ale przede wszystkim zapowiedzią poważnych zmian w regułach, które fundatorzy i ich doradcy traktowali jako pewne i stabilne. I tu tkwi problem, który wykracza daleko poza kwestie podatkowe. Jeśli zasady gry są zmieniane w jej trakcie, nie ma mowy ani o pewności planowania, ani o zaufaniu do prawa. Nieprzypadkowo jedną z największych obaw przedsiębiorców rozważających założenie fundacji nie jest poziom opodatkowania, lecz stabilność systemu prawnego. Którą ponownie podaje się w dziś w wątpliwość.

Co nowa ustawa frankowa oznacza dla banków

Mamy nową ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Przepisy wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Czas na analizę tego, co nas czeka i co banki powinny zrobić już dziś.

Nie przegap terminu na dopełnienie obowiązków w zakresie cen transferowych

Ceny transferowe od lat pozostają jednym z głównych obszarów zainteresowania organów podatkowych. W praktyce oznacza to, że transakcje zawierane pomiędzy podmiotami powiązanymi są przedmiotem wzmożonej weryfikacji, a obowiązki dokumentacyjne w tym zakresie należą do jednych z najczęściej kontrolowanych.

Nowy projekt ustawy o jawności wynagrodzeń – co zmieniło się od grudnia 2025 r.?

Mamy już drugą wersję projektu ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, która doprecyzowuje procedury i terminy, a także powołuje nowy organ nadzoru. Opisywaliśmy już zmiany dotyczące etapu rekrutacji oraz trzy filary nadchodzącego systemu pay transparency, wskazując również, że Polska nie dotrzyma unijnego terminu implementacji (7 czerwca 2026 r.). Sprawdzamy więc kolejne zmiany, nowości i ryzyka, które pojawiły się w nowej, kwietniowej wersji projektu.

Payment Services Regulation (PSR) – między ochroną użytkownika a należytą starannością

Projekt rozporządzenia Payment Services Regulation (PSR) to jeden z najważniejszych elementów reformy unijnych ram prawnych w zakresie usług płatniczych. Jego głównym celem jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa obrotu bezgotówkowego oraz ograniczenie skali nadużyć finansowych, w szczególności tych wynikających z rozwoju kanałów cyfrowych. Jednocześnie nowe przepisy mają wprowadzić model odpowiedzialności, który nie spowoduje całkowitego przeniesienia ryzyka na instytucje finansowe, lecz zachowa istotną rolę należytej staranności po stronie użytkownika.