Do prac legislacyjnych Rady Ministrów skierowano projekt ustawy o zmianie Ordynacji podatkowej (nr UDER110), który wprowadza instytucję ugody podatkowej, czyli nowej formy polubownego rozwiązywania sporów między podatnikiem a organem. Do 19 czerwca projekt będzie na etapie uzgodnień i konsultacji publicznych. Planowane wejście w życie ma nastąpić 1 stycznia 2028 r. Sprawdzamy, kto i kiedy może się ubiegać o ugodę, na jakich warunkach i jak to może wyglądać w praktyce.
Na czym polega ugoda podatkowa?
Ugoda to dobrowolne porozumienie między organem podatkowym a podatnikiem lub płatnikiem (oraz ich spadkobiercami) w sprawie zaległości wobec fiskusa.
Nie zastępuje dotychczasowych instrumentów (np. ulg w spłacie [1]), lecz je uzupełnia, obejmując wyłącznie te podatki, które stanowią dochód budżetu państwa. Poza jej zakresem pozostają należności jednostek samorządu terytorialnego i niepodatkowe należności budżetowe.
W ramach ugody strony uzgadniają prawidłową wysokość zobowiązania oraz warunki spłaty zaległości. Inicjatywa leży zawsze po stronie wnioskodawcy. Z kręgu uprawnionych wyłączono osoby trzecie odpowiadające za zobowiązania podatkowe.
Obniżone odsetki za zwłokę – najważniejsza zachęta do ugody
Wysokość obniżki zależy od momentu złożenia wniosku:
Od dnia złożenia wniosku przestają narastać odsetki za zwłokę. Nie ustala się również opłaty prolongacyjnej.
Ulga podatkowa – jak wygląda postępowanie?
Wniosek można złożyć od dnia powstania zaległości – w toku kontroli lub postępowania podatkowego, nie później niż do upływu terminu na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Komunikacja odbywa się wyłącznie przez konto w e-Urzędzie Skarbowym.
W ciągu 30 dni organ wydaje postanowienie o przeprowadzeniu uzgodnień albo o odmowie.
Etap uzgodnień ma mieć charakter odformalizowany – organ może żądać dokumentów i organizować spotkania. Jeśli w ciągu 3 miesięcy strony nie osiągną porozumienia, organ odmówi zawarcia ugody. Po sporządzeniu ugody wnioskodawca ma 14 dni na jej podpisanie lub odmowę (brak reakcji oznacza odmowę). Warunkiem skuteczności ugody jest złożenie deklaracji lub jej, zgodnej z ustaleniami, korekty.
Jakie mogą być skutki zawarcia ugody podatkowej?
- Zakończenie kontroli i umorzenie postępowania podatkowego.
- Zakaz wszczynania nowych kontroli i wydawania decyzji wymiarowych w objętym ugodą zakresie
- Wyłączenie karalności za przestępstwa i wykroczenia skarbowe dotyczące tej zaległości
- Zawieszenie biegu przedawnienia od dnia złożenia wniosku do dnia zakończenia procedury ugodowej
Ugoda podatkowa – ważne ograniczenia i ryzyka
Niedopuszczalność ugody
Wtedy, gdy wydano już decyzję wymiarową i toczy się postępowanie klauzulowe, zobowiązanie powstało z zastosowania przepisów sankcyjnych lub istnieje podejrzenie agresywnej optymalizacji podatkowej, a także gdy wnioskodawca był prawomocnie skazany lub toczy się przeciw niemu postępowanie o przestępstwo skarbowe.
Wygaśnięcie ugody
Następuje automatycznie w przypadku nieterminowej spłaty i skutkuje:
- Obowiązkiem zapłaty odsetek w pełnej wysokości
- Przywróceniem możliwości prowadzenia kontroli i postępowań
- Ścigania karno-skarbowego
Warto pamiętać, że po wygaśnięciu ugody, które wynikło z winy wnioskodawcy kolejny wniosek dotyczący jakichkolwiek zobowiązań można będzie złożyć po upływie 3 lat.
Jednorazowość i brak zaskarżalności
Ponowne złożenie wniosku dotyczącego tego samego zobowiązania nie będzie możliwe, niezależnie od przyczyny zakończenia postępowania w sprawie ugody. Odmowa jej zawarcia nie będzie podlegała zażaleniu ani kontroli sądów administracyjnych.
Czy podatnicy skorzystają na ugodzie podatkowej?
Projekt otwiera realne możliwości polubownego zakończenia sporu podatkowego z obniżonymi odsetkami, wymaga jednak starannego przygotowania – ze względu na jednorazowość wniosku, wsteczne skutki wygaśnięcia ugody oraz brak sądowej kontroli odmowy.
Warto jest więc śledzić dalszy przebieg prac legislacyjnych i przygotować wstępną analizę istniejących zaległości pod kątem tej instytucji.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
[1] z art. 67a Ordynacji podatkowej
[2] o którym mowa w art. 200 § 1
