W polskich sądach jest już około 10 tysięcy pozwów kredytobiorców zarzucających bankom naruszenie przepisów Ustawy o kredycie konsumenckim. Pozwy te mogą stanowić podstawę do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. To zupełnie nowe wyzwanie dla całego sektora. Sprawdzamy więc, czym jest sankcja kredytu darmowego i jakie niesie konsekwencje dla banku?
Co to jest sankcja kredytu darmowego i kiedy można z niej skorzystać
Sankcja kredytu darmowego uregulowana jest w art. 45 Ustawy o kredycie konsumenckim.
W przypadku stwierdzenia naruszenia przez bank obowiązków wskazanych w ustawie konsument, po złożeniu pisemnego oświadczenia, w terminie i w sposób ustalony w umowie, zwraca kwotę zobowiązania, bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy.
Droga do darmowego kredytu otwiera się, gdy:
- Kwota kredytu nie przekracza 255 550 zł
- Konsument złoży oświadczenie w ciągu roku od zawarcia umowy
Nawet drobne, nieumyślne uchybienia w treści lub formie umowy mogą stanowić podstawę roszczeń kredytobiorców, choć często nie naruszają ich interesów ani nie wpływają na funkcjonowanie umowy.
Sankcja kredytu darmowego – co na to sądy
Przegląd orzecznictwa w tym zakresie wskazuje, że sankcja powinna odnosić się jedynie do tych elementów, które są istotne dla konsumenta przy ocenie zakresu zaciągniętego zobowiązania.
Sądy często ograniczają stosowanie sankcji kredytu darmowego, uznając ją za karę zbyt surową, w stosunku do naruszeń ze strony instytucji finansowych. Tego rodzaju roszczenia konsumentów narażają też banki na utratę wizerunku, dlatego ważne jest zapewnienie im wsparcia zarówno na etapie przedsądowym, negocjacji ugodowych, jak i w toku prowadzonych spraw sądowych.
Pojawiły się również przypadki instrumentalnego wykorzystywania słusznej idei ochrony konsumenta przez niektóre kancelarie odszkodowawcze, które szukają podstaw do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, nawet w przypadku umów już spłaconych. A to może rodzić wiele patologii.
Sądy zwracają uwagę na wady prawne umów cesji wierzytelności zawierane pomiędzy kredytobiorcą a firmami skupującymi roszczenia. Kontrakty te często nie precyzują warunków i ceny cesji, pozostawiając pełną dowolność nabywcy, co może wskazywać na abuzywność tych postanowień, a nawet nieważność umowy cesji.
Istotna jest również analiza umów pod kątem „przedmiotu” cedowanej wierzytelności oraz prawidłowości złożonego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Rzetelna ocena okoliczności danej sprawy jest kluczowa dla pozytywnego rozstrzygnięcia.
Sankcja kredytu darmowego – pytania do TSUE
Polskie sądy skierowały do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalne, dotyczące m.in. tego, czy sąd krajowy powinien badać uczciwość umowy cesji i jej zgodność z prawami konsumentów.
Istotne znaczenie ma ostatnie orzeczenie TSUE, zgodnie z którym naruszenie dwóch obowiązków o fundamentalnym znaczeniu może mieć różne konsekwencje dla konsumenta, a zastosowane sankcje, niekoniecznie identyczne, powinny być proporcjonalne i uwzględniać zarówno indywidualną wagę naruszenia, jak i różne konsekwencje, jakie z niego wynikają dla konsumenta.
Analiza odpowiedzi TSUE na pytania prejudycjalne będzie istotna dla banków w strategii procesowej, w której tworzeniu i realizacji skutecznie pomożemy.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
