Dlaczego Polska zmienia zasady gry na rynku funduszy?
Polski rynek kapitałowy stoi u progu jednej z najważniejszych reform ostatnich lat, która gruntownie przebuduje zasady funkcjonowania funduszy ETF oraz wprowadzi zupełnie nową kategorię wehikułu inwestycyjnego: Kwalifikowanego Funduszu Inwestycyjnego (KFI).
To odpowiedź na postulaty rynku i szansa na nadrobienie dystansu do Luksemburga czy Irlandii, bo celem zmian jest zwiększenie konkurencyjności oraz ograniczenie inwestycji uciekających za granicę. Ma być bardziej elastycznie zarówno dla inwestorów, jak i zarządzających oraz zgodnie z obecnymi trendami i europejskimi standardami. Sprawdzamy, co konkretnie się zmienia i co to oznacza dla wszystkich uczestników tego rynku.
Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny (KFI) – nowy wehikuł dla private equity
W odróżnieniu od obecnych funduszy inwestycyjnych zamkniętych (FIZ), Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny (KFI) ma być nową kategorią wehikułu inwestycyjnego:
- Prostszego
- Bardziej elastycznego
- Efektywniejszego podatkowo
- Konkurencyjnego międzynarodowo
zaprojektowanego z myślą o standardach rynku private equity i venture capital oraz dostosowanego do długoterminowego charakteru inwestycji.
KFI będzie posiadał osobowość prawną i status alternatywnego funduszu inwestycyjnego (AFI), a jego zarządzającym będzie mogło być:
- Towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI)
- Posiadający zezwolenie KNF zarządzający alternatywnymi spółkami inwestycyjnymi (ASI)
- Europejski zarządzający alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (ZAFI)
Najważniejsze elementy struktury KFI to:
- Model kapitału deklarowanego, w którym inwestorzy zobowiązują się do wpłat, określając ich górny limit; następnie wpłaty te są wnoszone na wezwanie zarządzającego stosownie do potrzeb inwestycyjnych (mechanizm capital call)
- Mechanizm waterfall – dystrybucja środków następuje po zakończeniu inwestycji, z pierwszeństwem zaspokojenia inwestorów, a wynagrodzenie zarządzającego wypłacane jest dopiero po tym, jak Ci odzyskają zainwestowany kapitał powiększony o minimalną stopę zwrotu. W praktyce oznacza to, że zarządzający zarabia dopiero wtedy, gdy inwestor odzyska swoje pieniądze z zyskiem
- Obowiązkowe zaangażowanie kapitałowe zarządzającego – wymóg zapewniający spójność interesów zarządzającego i inwestorów
- Struktura zamknięta – wcześniejsze zakończenie inwestycji będzie możliwe jedynie w przypadkach wskazanych w statucie, co ma gwarantować stabilność struktury i umożliwić realizację długoterminowych strategii inwestycyjnych
- Zebranie inwestorów – organ nadzorczy, do udziału w którym uprawniony jest każdy wpisany inwestor, sprawujący kontrolę nad kluczowymi aspektami funkcjonowania funduszu
- Tytuły uczestnictwa w KFI – KFI będzie emitować tytuły uczestnictwa stanowiące zbywalne prawa majątkowe rejestrowane w ewidencji inwestorów, niebędące papierami wartościowymi ani niemające formy dokumentu
ETFy w formule UCITS – koniec regulacyjnego wykluczenia
Polski rynek kapitałowy, pomimo rosnącej roli w gospodarce, nie oferuje w pełni rozwiniętych i konkurencyjnych narzędzi inwestycyjnych, jakie z powodzeniem funkcjonują w innych państwach Unii Europejskiej. Szczególnie dobrze widać to w obszarze funduszy ETF (Exchange Traded Funds), które, z uwagi na bariery regulacyjne, w Polsce występują w niewielkiej skali.
Obecnie ETFy mogą działać wyłącznie w formie funduszy portfelowych, co oznacza, że z punktu widzenia prawa europejskiego są traktowane jako alternatywne fundusze inwestycyjne, a nie jako UCITS (Undertakings for Collective Investments in Transferable Securities). W praktyce skutkuje to szeregiem ograniczeń.
Dlatego, jak wynika z uzasadnienia projektu, zamiarem ustawodawcy jest stworzenie możliwości funkcjonowania funduszy ETF w formule UCITS, czyli jako funduszy inwestycyjnych otwartych, których jednostki uczestnictwa będą papierami wartościowymi dopuszczonymi do obrotu giełdowego.
To przełom. Po raz pierwszy polskie fundusze ETF będą bowiem mogły konkurować na równych zasadach z funduszami z Dublina czy Luksemburga. Bo dzięki unijnemu paszportowi będą dystrybuowane poza granicami kraju, co znacząco zwiększy ich atrakcyjność dla inwestorów instytucjonalnych, a jednocześnie umożliwi im pojawienie się w globalnych bazach danych.
Ponadto, wśród planowanych zmian jest także wdrożenie możliwości emisji nowych klas jednostek uczestnictwa w ramach już istniejących funduszy otwartych i specjalistycznych, które będą mogły być notowane na rynku wtórnym.
Rozwiązanie to, wzorowane na praktykach z Luksemburga i Irlandii, umożliwia elastyczne łączenie klasycznej dystrybucji z obrotem giełdowym – otwierając nowe możliwości dla zarządzających i dystrybutorów.
Projekt zmiany ustawy o funduszach inwestycyjnych jest aktualnie na etapie opiniowania, a jego przyjęcie przewidziano na IV kwartał 2026 roku. Warto już teraz śledzić jego postępy i przygotowywać się na nadchodzące zmiany.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
