System kaucyjny zaczął funkcjonować 1 października 2025 r. Część przedsiębiorców przystąpiła do niego od razu, a część zdecydowała się na dołączenie później. Na pierwszy rzut oka może to wydawać się jedynie kwestią organizacyjną. W praktyce jednak moment przystąpienia do systemu może mieć istotny wpływ na wynik rozliczenia poziomu selektywnego zbierania za 2025 r.
Rozliczenie obowiązku osiągnięcia poziomu zbierania odbywa się w ujęciu rocznym, a termin ewentualnej opłaty produktowej za 2025 r. mija 15 marca 2026 r.
Spóźniłeś się z przystąpieniem? System może to uwzględnić
Z konstrukcji przepisów można wyprowadzić wniosek, że przy obliczaniu poziomu selektywnego zbierania uwzględnia się opakowania wprowadzone do obrotu od momentu uruchomienia systemu kaucyjnego, tj. od 1 października 2025 r.
Jednocześnie zbiórka opakowań może być wykazywana dopiero od momentu faktycznego uczestnictwa przedsiębiorcy w systemie kaucyjnym.
W praktyce może to oznaczać, że:
- Przy obliczaniu poziomu zbiórki uwzględniana jest masa opakowań wprowadzonych do obrotu od momentu uruchomienia systemu
- Zbiórka opakowań raportowana w systemie obejmuje jedynie okres uczestnictwa przedsiębiorcy w systemie
W konsekwencji część opakowań może powiększać podstawę obliczenia poziomu zbiórki, mimo że w okresie ich wprowadzenia przedsiębiorca nie uczestniczył jeszcze w systemie.
Rezultatem przyjęcia takiej interpretacji przepisów może być sytuacja, w której im później firma przystąpiła do systemu, tym niższy poziom selektywnego zbierania zostanie wykazany w rozliczeniu rocznym.
Dodatkowy element pierwszego roku – opakowania nieoznakowane
W praktyce rozliczenie za 2025 r. komplikuje jeszcze jeden czynnik.
Ustawa przewiduje obowiązek oznaczania opakowań objętych systemem kaucyjnym odpowiednim znakiem wskazującym również wysokość kaucji. Jednocześnie w okresie przejściowym dopuszczono sprzedaż zapasów produktów w opakowaniach bez takiego oznaczenia.
Oznacza to, że w obrocie w 2025 r. mogą jednocześnie funkcjonować:
- Opakowania oznaczone znakiem systemu kaucyjnego
- Opakowania wprowadzone wcześniej, które takiego oznaczenia nie posiadają
Same przepisy nie przesądzają jednoznacznie, w jaki sposób opakowania nieoznakowane powinny być uwzględniane w rozliczeniu poziomu selektywnego zbierania. W praktyce może to wymagać szczegółowej analizy sposobu ich wprowadzenia do obrotu oraz ich statusu w systemie kaucyjnym.
Warto pamiętać, że brak oznaczenia opakowania systemem kaucyjnym nie przesądza o tym, czy opakowanie zostało wprowadzone do obrotu w rozumieniu przepisów.
Nie zapłacisz w terminie? Konsekwencje mogą wzrosnąć
Mechanizm ustawowy przewiduje jasno określoną sekwencję zdarzeń:
- Jeżeli wymagany poziom zbiórki nie zostanie osiągnięty – powstaje obowiązek zapłaty opłaty produktowej, obliczanej według wzoru: M × (P_wym − P_osiąg) × S
- Jeżeli opłata nie zostanie uregulowana lub będzie zaniżona – marszałek województwa może wydać decyzję określającą wysokość zaległości
- Jeżeli decyzja nie zostanie wykonana – możliwe jest ustalenie dodatkowej opłaty w wysokości 50% niewniesionej kwoty
Choć w 2025 r. stawki opłat są relatywnie niskie (np. 0,10 zł/kg dla butelek PET i puszek metalowych), przy dużych wolumenach opakowań mogą one przekładać się na spore kwoty. Warto przy tym mieć na uwadze, że stawki te wzrosną dziesięciokrotnie w 2026 r. i pięćdziesięciokrotnie od 2027 r.
Ustawa pozostawia kilka pytań otwartych
Samo obliczenie opłaty to dopiero początek. W praktyce przedsiębiorcy mierzą się z szeregiem wątpliwości interpretacyjnych, m.in.:
- Jak obliczyć poziom zbiórki, gdy przystąpienie do systemu nastąpiło w trakcie kwartału
- Czy i w jaki sposób uwzględniać opakowania wprowadzone do obrotu przed przystąpieniem do systemu
- Jak wyodrębnić w ewidencji opakowania objęte systemem i opakowania sprzedawane w okresie przejściowym bez oznaczenia
Błąd w tym obszarze może oznaczać nie tylko konieczność dopłaty opłaty produktowej, ale również wszczęcie postępowania administracyjnego.
Rozliczenie za 2025 r. to nie czas na eksperymenty
Doradzamy przedsiębiorcom w systemie kaucyjnym od początku jego funkcjonowania – w sprawach regulacyjnych, podatkowych i operacyjnych.
W przypadku rozliczenia za 2025 r. możemy pomóc m.in. w:
- Weryfikacji, czy i w jakiej wysokości może powstać opłata produktowa
- Analizie wpływu daty przystąpienia do systemu na poziom zbiórki
- Ocenie ewidencji opakowań i dokumentacji systemowej
- Prawidłowym obliczeniu i wykazaniu opłaty
- Przygotowaniu rekomendacji na kolejne lata funkcjonowania systemu
Chcesz sprawdzić, jak wygląda sytuacja Twojej firmy? Skontaktuj się z nami.
