Zaznacz stronę

Prawo upadłościowe i restrukturyzacja w kontekście COVID-19

Aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 ma bezpośredni wpływ na działalność przedsiębiorców. Dla wielu COVID-19 będzie stanowić bezpośrednią przyczynę, która już doprowadziła, albo – w nieodległej przyszłości – może doprowadzić do naruszenia jego płynności finansowej. Dla wielu będzie to przyczyna utraty zdolności do regulowania bieżących zobowiązań.

  1. Test niewypłacalności obowiązkiem Zarządzających

Polskie prawo przewiduje następujące przesłanki niewypłacalności:

  • utrata zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (domniemanie prawne utraty zdolności w przypadku dwóch zobowiązań przeterminowanych powyżej 3 miesięcy);
  • zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące (przy czym ustawa reguluje jakich zobowiązań nie uwzględnia się w tego rodzaju kalkulacji, jak przykładowo pożyczki od wspólnika).

Brak złożenia wniosku o upadłość lub restrukturyzację w ustawowym terminie 30 dni wiąże się  z potencjalną odpowiedzialnością odszkodowawczą (a nawet karną) Zarządzających.

Regularny test niewypłacalności (szczególnie chodzi o pierwszą przesłankę) daje przedsiębiorcy możliwość złożenia wniosku o rozpoczęcie, dużo bardziej korzystnego i rokującego dużo większe szanse na długofalową rentowność biznesu, postępowania restrukturyzacyjnego.

Co więcej w przypadku „wrogiego” złożenia wniosku o upadłość (np. przez wierzyciela przedsiębiorcy) oraz wniosku restrukturyzacyjnego, ten drugi rozpatrywany jest w pierwszej kolejności.

W ramach testu niewypłacalności zalecamy przeprowadzenie badania due dilligence aktualnego stanu przedsiębiorstwa, w praktyce rozpoczynającego się od spotkania z księgowym/CFO i prawnikiem firmy (lub w przypadku większych przedsiębiorstw zlecenie audytu zewnętrznym doradcom finansowym i prawnym). Przede wszystkim rekomendujemy operacyjno-prawny due diligence wiążących przedsiębiorcę umów pod kątem możliwości dalszego ich wykonywania, ciążących na przedsiębiorcy covenantów (szczególnie chodzi o zobowiązania o charakterze finansowym, jak kredyty czy pożyczki), a także pod kątem ryzyka obciążenia przedsiębiorcy karami umownymi/innego rodzaju świadczeniami odszkodowawczymi w przypadku niewykonania zobowiązania.

  1. Dostępne postępowania restrukturyzacyjne w Polsce

W zależności od analizy stanu przedsiębiorstwa, przedsiębiorca może wybierać pomiędzy czteroma rodzajami postępowania restrukturyzacyjnego:

  • postępowaniem o zatwierdzenie układu;
  • przyspieszonym postępowaniem układowym;
  • postępowaniem układowym, bądź
  • postępowaniem sanacyjnym.

Najczęściej wybierane jest przyspieszone postępowanie układowe (67% wszystkich postępowań restrukturyzacyjnych w 2019 r.). Natomiast wartym wzięcia pod uwagę jest także wariant postępowania sanacyjnego, z uwagi na „zamrożenie egzekucji”.

  1. Przyspieszone postępowanie układowe

Umożliwia przedsiębiorcy (dłużnikowi) sprawne zawarcie układu z większym gronem wierzycieli.

Wierzyciele nie mogą składać sprzeciwów co do umieszczenia albo nieumieszczenia danych wierzytelności w spisie wierzytelności, co znacznie przyspiesza proces.

W założeniach, przyspieszone postępowanie układowe powinno trwać do 3-4 miesięcy.

Główne zalety:

  • szybkość i dość odformalizowany charakter;
  • zapewnienie dłużnikowi pewnej ochrony przed egzekucjami, w tym możliwość uchylenia zajęć rachunków bankowych przez sędziego-komisarza;
  • pozostawienie dłużnikowi swobody co do kierowania jego przedsiębiorstwem w zakresie nieprzekraczającym zwykłego zarządu;
  • ochrona dłużnika przed rozwiązaniem umów kluczowych z punktu widzenia dalszego działania przedsiębiorstwa z powodu ich niewykonywania w okresie poprzedzającym otwarcie przyspieszonego postępowania układowego.
  1. Postępowanie sanacyjne

Co wyróżnia sanację na tle pozostałych procedur restrukturyzacyjnych to umożliwienie dłużnikowi przeprowadzenia działań naprawczych –zmierzających do poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika.

Głównym plusem sanacji jest zapewnienie dłużnikowi najpełniejszej ochrony przed egzekucją – w tym wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo (np. hipoteką lub zastawami). Ma to kluczowe znaczenie w szczególności w przypadku egzekucji należności banków. Co istotne – z możliwości ochrony przed egzekucją dłużnik może skorzystać już na etapie rozpoznawania wniosku restrukturyzacyjnego.

Do innych zalet można zaliczyć:

  • możliwość redukcji zatrudnienia w zadłużonym przedsiębiorstwie (na takich samych zasadach jak w postępowaniu upadłościowym);
  • możliwość odstąpienia przez zarządcę od niewykonywanych (nierentownych) umów;
  • możliwość prowadzenia „wyprzedaży” zbędnych przedmiotów majątku dłużnika bez obciążeń (bezobciążeniowa sprzedaż ma zachęcić nabywców i przyspieszyć proces oczyszczania masy sanacyjnej ze zbędnych aktywów).

Głównym minusem jest utrata zarządu przedsiębiorstwem na rzecz zarządcy.

  1. Postępowanie upadłościowe.

Wniosek jest sformalizowanym pismem procesowym, od którego należy uiścić opłatę sądową i zaliczkę na wydatki (obecnie jest to około 6,2 tys. zł to jest ok. 1,4 tys. euro). Przygotowanie wniosku w praktyce wymaga wsparcia od strony księgowości oraz od strony prawnej.

Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić przedsiębiorca dłużnik (jest to obowiązek Zarządzającego ale już nie prokurenta) lub każdy z jego wierzycieli osobistych).

Istnieje obowiązek ustanowienia tymczasowego nadzorcy sądowego (na etapie rozpoznania wniosku) oraz obowiązek ustanowienia syndyka w przypadku ogłoszenia upadłości. Działania syndyka nakierowane są przede wszystkim na zaspokojenie wierzycieli, choć powinien starać się on także w miarę możliwości o utrzymanie przedsiębiorstwa dłużnika (de facto poprzez jego sprzedaż).

Potencjalne ryzyko wykorzystania upadłości do wrogiego przejęcia przez konkurenta.

Natomiast patrząc na upadłość z perspektywy wierzyciela, to przede wszystkim:

  • daje możliwość nabycia składników majątku upadłego na atrakcyjnych warunkach (choć to zawsze będzie zależało od okoliczności w danym stanie faktycznym, w tym nie wyłączając ilości oferentów biorących udział w przetargu, który jest zasadą w postępowaniu upadłościowym);
  • daje możliwość nabycia składników majątku upadłego wolnych od obciążeń (podobnie jak w przypadku sprzedaży egzekucyjnej w przypadku zakupu od syndyka upadają ustanowione na sprzedawanych składankach majątku obciążenia, z pewnymi wyjątkami).
  1. COVID-19 a wniosek o restrukturyzację lub upadłość

Ocena czy zaistniał stan niewypłacalności ma charakter obiektywny.

Pozostałe okoliczności, w tym czy niewypłacalność jest skutkiem błędnych decyzji Zarządzających, wrogich działań wierzycieli, czy też następstwem nieprzewidzianych zdarzeń o charakterze globalnym, takich jak wybuch epidemii COVID-19, nie mają znaczenia dla podejmowanej przez sąd decyzji.

  1. Inne instrumenty „sanowania” przedsiębiorcy

Poza przywołanymi powyżej postępowaniami restrukturyzacyjnymi oraz upadłościowym, istnieją także innego rodzaju instrumenty, które mogą zostać wykorzystanie w związku z pandemią:

  • renegocjacja zawartych umów, szczególnie finansowania dłużnego;
  • analiza umów pod kątem „autonomicznych” reguł odpowiedzialności w nich przewidzianych, w tym szczególności postanowień typu „siła wyższa” (zasadniczo polskie prawo cywilne przewiduje odpowiedzialność za niewykonanie umowy opartą na zasadzie winy);
  • analiza możliwości skorzystania na drodze sądowej z klauzuli nadzwyczajnej zmiany stosunków przewidzianej przez polskie prawo cywilne (w orzecznictwie jako dające możliwość skorzystania z tej klauzuli przewiduje się epidemie czy klęski żywiołowe).

 

SKONTAKTUJ SIĘ Z NAMI

Rafał Rapala
Radca prawny, Starszy Partner, Szef Praktyki Prawa Korporacyjnego oraz Praktyki Transakcyjnej
T: +48 608 444 650
E:  r.rapala@kochanski.pl

Mateusz Ostrowski
Adwokat, Partner, Szef Praktyki Postępowań Sądowych
T: +48 606 385 813
E:  m.ostrowski@kochanski.pl

Karol Połosak
Adwokat, Counsel w Praktyce Prawa Korporacyjnego oraz Praktyce Transakcyjnej
T: +48 608 377 788
E:  k.polosak@kochanski.pl


Pozostałe wpisy: