NZIA „Made in Europe” staje się warunkiem gry rynkowej w energetyce

21 kwietnia 2026 | Aktualności, The Right Focus, Wiedza

Unia Europejska przyjęła strategiczny kurs na budowę własnych mocy produkcyjnych w obszarze kluczowych technologii, w tym technologii energetycznych. Wyrazem tej polityki jest rozporządzenie o przemyśle neutralnym emisyjnie (NZIA – Net-Zero Industry Act), które redefiniuje zasady konkurencyjności m.in. w sektorze odnawialnych źródeł energii.

W przetargach, aukcjach i programach wsparcia publicznego cena przestaje być jedynym kryterium wyboru dostawcy. NZIA nakłada na instytucje zamawiające i podmioty zarządzające systemami wsparcia obowiązek oceniania ofert również pod kątem pochodzenia technologii oraz innych wskazanych w rozporządzeniu kryteriów.

Zmiana ta ma charakter systemowy i dotknie wszystkich uczestników rynku, zarówno producentów, jak i nabywców technologii energetycznych. W niniejszym materiale analizuję, w jaki sposób nowe regulacje unijne przełożą się na praktykę biznesową przedsiębiorstw działających na rynku europejskim.

Czym jest NZIA?

NZIA[1] tworzy unijne ramy zwiększania produkcji technologii neutralnych emisyjnie, przyspieszania pozwoleń, pobudzania popytu oraz rozwoju innowacji.

Cel jest bowiem bardzo konkretny i jednocześnie bardzo ambitny – do 2030 r. co najmniej 40% unijnych potrzeb wdrożeniowych ma być pokrywane z produkcji realizowanej przez państwa wspólnoty.

Rozporządzenie obejmuje szeroki katalog technologii. Są to m.in. panele fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, baterie i magazyny energii, pompy ciepła, technologie wodorowe, biometan, CCS, technologie sieciowe (w tym ładowarki EV i elementy odpowiadające za cyfryzację sieci), technologie jądrowe oraz paliwa alternatywne.

Ci, którzy kupują lub sprzedają którekolwiek z tych rozwiązań, powinni mieć świadomość, że NZIA może wpływać na decyzje zakupowe i przetargowe. I to naprawdę w szerokim zakresie.

NZIA zmienia zasady konkurencyjności

Najdalej idące zmiany wprowadzone przez NZIA dotyczą zamówień publicznych i aukcji OZE. Tutaj będą najbardziej odczuwalne.

Nowe kryteria obowiązkowe w przetargach publicznych

NZIA wprowadza obowiązkowe wymogi środowiskowe w zamówieniach publicznych dla technologii z katalogu oraz mechanizm „odporności” ograniczający nadmierną koncentrację dostaw z państw trzecich.

Co to oznacza w praktyce? To, że zamawiający musi uwzględnić:

Pochodzenie komponentów i wiedzieć kto jest kim w łańcuchu dostaw
Odporność dostawcy, która polega na sprawdzeniu, czy zaopatrzenie nie jest zbyt skoncentrowane poza UE
Wymogi środowiskowe, w tym ślad węglowy produktu i procesu produkcji
Cyberbezpieczeństwo i bezpieczeństwo danych, które jest szczególnie ważne dla infrastruktury sieciowej

Kryteria pozacenowe w akucjach OZE

W przypadku aukcji OZE państwa członkowskie mają stosować kryteria wstępnej kwalifikacji (w tym m.in. w zakresie cyberbezpieczeństwa) oraz kryteria odporności i równowagi o minimalnych wagach w ocenie ofert.

Oznacza to, że najtańsza oferta może nie wygrać aukcji, jeśli nie spełni progów jakościowych i wymogów dotyczących pochodzenia.

Przy systemach wsparcia dla firm i gospodarstw domowych, takich jak dotacje, ulgi, czy zachęty państwa członkowskie mają projektować mechanizmy w taki sposób, by promować produkty o wysokim wkładzie w zrównoważony rozwój oraz odporność energetyczną.

Kiedy nowe przepisy zaczną działać?

Rozporządzenie weszło w życie 29 czerwca 2024 r., jednak przepisy dotyczące aukcji OZE (art. 26) i innych interwencji publicznych (art. 28) obowiązują dopiero od 30 grudnia 2025 r.

Przepisy dotyczące wymogów środowiskowych (art. 25 ust. 1 NZIA) obowiązują do 30 czerwca 2026 r. jedynie centralnie jednostki zakupujące przy zamówieniach o wartości co najmniej 25 mln EUR. Po tej dacie zakres stosowania tych przepisów zostanie rozszerzony na wszystkich zamawiających. Oznacza to, że kryteria pozacenowe, takie jak odporność łańcucha dostaw, cyberbezpieczeństwo, wymogi środowiskowe czy klauzule społeczne, zyskają na znaczeniu w praktycznie każdym postępowaniu dotyczącym technologii neutralnych emisyjnie.

Co to znaczy dla firm kupujących technologie?

Przedsiębiorstwa nabywające technologie energetyczne w trybie zamówień publicznych lub aukcji OZE stają przed koniecznością weryfikacji swoich modeli zakupowych. Kluczowe pytania dotyczą zdolności dostawców do spełnienia nowych kryteriów kwalifikacji, zgodności struktury kontraktów z wymogami NZIA oraz gotowości organizacji na audyt łańcucha dostaw.

Co to znaczy dla firm sprzedających technologie w UE?

Regulacja jest skonstruowana w sposób, który systemowo ogranicza dostęp producentów spoza UE do rynków zamówień publicznych i aukcji OZE, ze szczególnym uwzględnieniem segmentów strategicznych.

Chociaż NZIA nie ustanawia bezwzględnego zakazu dla podmiotów spoza UE, jednak w praktyce może prowadzić do eliminowania ofert, jeśli potencjalni dostawcy nie będą w stanie wykazać, że spełniają wymogi w zakresie odporności, pochodzenia i kryteriów pozacenowych.

Dostawcy technologii, niezależnie od miejsca produkcji, powinni więc już teraz:

Zmapować swój łańcuch pod kątem wymogów NZIA
Ocenić ryzyko wykluczenia z najważniejszych dla siebie segmentów rynku
Rozważyć zmianę lokalizacji produkcji lub nawiązanie strategicznych partnerstw z unijnymi podmiotami

Jak możemy Ci pomóc?

NZIA to regulacja, która ma fundamentalnie i trwale wpłynąć na warunki konkurowania na rynku UE, szczególnie w segmentach powiązanych z publicznymi systemami wsparcia. Z pewnością więc już teraz zmienia reguły gry.

A my doradzamy firmom po obu stronach rynku, zarówno kupującym, jak i sprzedającym technologie energetyczne, pomagając:

Ocenić ryzyko prawne i regulacyjne wynikające z NZIA
Dostosować strukturę kontraktów do nowych wymogów
Przygotować się do przetargów i aukcji OZE zgodnie z nowymi kryteriami
Zaplanować strategię dostawców i łańcucha dostaw

Masz pytania? Skontaktuj się z nami

[1] Rozporządzenie (UE) 2024/1735

Najnowsza Wiedza

Przegląd sektora bankowego | Banking dziś i jutro | Wrzesień 2026

Na depozytach bieżących Polacy trzymali w lipcu 1 117,5 mld zł, a na terminowych do dwóch lat włącznie – ponad 406 mld zł. Zadłużenie gospodarstw domowych wzrosło o 7,6 mld zł do 869,1 mld zł. A wartość gotówki w obiegu jest już bliska 500 miliardom zł.

Zapowiedź reformy podatków dochodowych

19 sierpnia podczas konferencji prasowej premier ogłosił pakiet zmian podatkowych planowanych na przyszły rok. Według zapowiedzi reforma ma z jednej strony odciążyć klasę średnią, z drugiej, przerzucić większy ciężar fiskalny na najzamożniejszych i największe przedsiębiorstwa. Sprawdzamy, jakie propozycje znalazły się w zapowiedzianym pakiecie i podpowiadamy, co mogą one oznaczać dla podatników.

Fundacja rodzinna i fiskus: co zapowiada projekt UD447 i dlaczego to nie koniec kłopotów

Fundacje rodzinne miały zapewnić przedsiębiorcom stabilne ramy do pokoleniowego zarządzania majątkiem. Tymczasem nie minęły jeszcze cztery lata, od kiedy pojawiły się pierwsze z nich, a zasady ich opodatkowania ponownie mają zostać zmienione. Bo skala zainteresowania oraz praktyczne problemy przerosły twórców przepisów, co najlepiej widać w liczbach – 927 wniosków o interpretacje indywidualne oraz 77 opinii Szefa KAS. Nie oznacza to jednak, że fundacje rodzinne są masowo wykorzystywane do agresywnej optymalizacji. Znaczna część pytań dotyczyła bowiem tego, jak prawidłowo stosować skomplikowane przepisy.

Banking dziś i jutro | Przegląd sektora finansowego | Sierpień 2026

Polski sektor bankowy z niepokojem przyjął niedawną wypowiedź Minister Funduszy i Polityki Regionalnej Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz, która zapowiedziała przedstawienie propozycji dalszego podwyższenia CIT dla banków. Argumentacja przedstawiona przez minister opiera się jednak na błędnym utożsamieniu płynności sektora z jego rentownością i świadczy o niezrozumieniu podstawowych mechanizmów funkcjonowania sektora bankowego oraz zasad oceny jego kondycji finansowej.

NIS2 i UKSC w transporcie: co musisz zrobić przed październikiem 2026?

Od 3 kwietnia 2026 r. obowiązuje znowelizowana ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (UKSC). Oznacza to, że firmy z sektora transportu mają do zrealizowania konkretny harmonogram, w tym podlegają obowiązkowi rejestracji w wykazie KSC do 3 października 2026 r. Jeśli tego nie zrobią, mogą czekać je wysokie sankcje połączone w dodatku z ryzykiem osobistej odpowiedzialności kadry zarządzającej. Nie wszyscy jednak automatycznie podlegają nowym przepisom. Sprawdź, czy dotyczy to Twojej firmy i co warto zrobić, zanim skończy się czas na przygotowanie.

Fundacje rodzinne: rząd policzył i wystawił rachunek

Trzy lata. Tyle czekaliśmy na to, co Rada Ministrów widziała w danych od początku – i co właśnie ujawniła w przeglądzie ustawy o fundacji rodzinnej. Dokument jest nie tylko diagnozą problemów, ale przede wszystkim zapowiedzią poważnych zmian w regułach, które fundatorzy i ich doradcy traktowali jako pewne i stabilne. I tu tkwi problem, który wykracza daleko poza kwestie podatkowe. Jeśli zasady gry są zmieniane w jej trakcie, nie ma mowy ani o pewności planowania, ani o zaufaniu do prawa. Nieprzypadkowo jedną z największych obaw przedsiębiorców rozważających założenie fundacji nie jest poziom opodatkowania, lecz stabilność systemu prawnego. Którą ponownie podaje się w dziś w wątpliwość.

Co nowa ustawa frankowa oznacza dla banków

Mamy nową ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Przepisy wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Czas na analizę tego, co nas czeka i co banki powinny zrobić już dziś.

Nie przegap terminu na dopełnienie obowiązków w zakresie cen transferowych

Ceny transferowe od lat pozostają jednym z głównych obszarów zainteresowania organów podatkowych. W praktyce oznacza to, że transakcje zawierane pomiędzy podmiotami powiązanymi są przedmiotem wzmożonej weryfikacji, a obowiązki dokumentacyjne w tym zakresie należą do jednych z najczęściej kontrolowanych.

Nowy projekt ustawy o jawności wynagrodzeń – co zmieniło się od grudnia 2025 r.?

Mamy już drugą wersję projektu ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, która doprecyzowuje procedury i terminy, a także powołuje nowy organ nadzoru. Opisywaliśmy już zmiany dotyczące etapu rekrutacji oraz trzy filary nadchodzącego systemu pay transparency, wskazując również, że Polska nie dotrzyma unijnego terminu implementacji (7 czerwca 2026 r.). Sprawdzamy więc kolejne zmiany, nowości i ryzyka, które pojawiły się w nowej, kwietniowej wersji projektu.

Payment Services Regulation (PSR) – między ochroną użytkownika a należytą starannością

Projekt rozporządzenia Payment Services Regulation (PSR) to jeden z najważniejszych elementów reformy unijnych ram prawnych w zakresie usług płatniczych. Jego głównym celem jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa obrotu bezgotówkowego oraz ograniczenie skali nadużyć finansowych, w szczególności tych wynikających z rozwoju kanałów cyfrowych. Jednocześnie nowe przepisy mają wprowadzić model odpowiedzialności, który nie spowoduje całkowitego przeniesienia ryzyka na instytucje finansowe, lecz zachowa istotną rolę należytej staranności po stronie użytkownika.