Spory frankowe weszły w nową fazę – coraz więcej banków zawiera ugody z kredytobiorcami, jednak rozliczenia podatkowe z tego tytułu wciąż budzą poważne kontrowersje. Banki składają więc indywidualne wnioski o wydanie interpretacji podatkowych, ale w międzyczasie w Naczelnym Sadzie Administracyjnym tworzy się negatywna dla nich linia orzecznicza w obszarze CIT. Jednocześnie Ministerstwo Finansów nie wyklucza wydania ogólnej interpretacji w sprawie zaniechania poboru PIT od niektórych dochodów (przychodów) i zapowiada, że chce poznać konstrukcję ugód i wynikających z niej rozliczeń i jest otwarte na argumenty. Warto więc korzystać z takich „okien” przekonuje Agata Dziwisz-Moshe, pomysłodawczyni warsztatów prawno-podatkowych dla przedstawicieli banków aktywnych na rynku kredytów hipotecznych.
Problematyka umów kredytowych w CHF
Umowy frankowe stanowią jeden z najbardziej złożonych problemów współczesnego polskiego sektora bankowego. Historia tych produktów finansowych sięga lat 2000-2010, kiedy banki masowo oferowały swoim klientom:
- Umowy o kredyty hipoteczne indeksowane lub denominowane do franka szwajcarskiego
- Pożyczki hipoteczne również indeksowane lub denominowane do CHF
Początkowo produkty te cieszyły się ogromną popularnością ze względu na niższe, w porównaniu do kredytów złotówkowych, oprocentowanie i większą dostępność. Jednak gwałtowny wzrost kursu franka po 2015 roku doprowadził do dramatycznego zwiększenia zobowiązań kredytobiorców.
Obecnie obserwujemy dwa główne scenariusze rozliczeń tych umów:
Na skutek wyroku ustalającego nieważność umowy kredytowej
W wyniku pozwu złożonego przez kredytobiorcę, sąd może wydać wyrok ustalający nieważność całej umowy kredytowej. W takiej sytuacji strony zobowiązane są do wzajemnego zwrotu świadczeń – kredytobiorca zwraca otrzymaną kwotę kredytu, a bank wszystkie pobrane raty, opłaty i prowizje.
Konsekwencje takiego wyroku są daleko idące zarówno dla kredytobiorcy, jak i dla banku, który musi rozliczyć taką operację również pod kątem podatkowym.
Na skutek zawarcia ugody pomiędzy stronami
Alternatywnym rozwiązaniem jest zawarcie ugody między bankiem a kredytobiorcą. W ramach porozumienia strony wzajemnie uzgadniają sposób rozliczenia, uwzględniając możliwość wydania wyroku o nieważności takiej umowy w przyszłości. Zasadniczo w zawieranej ugodzie strony wyraźnie potwierdzają, że ważność samej umowy kredytu nie jest kwestionowana.
Ugody frankowe pozwalają uniknąć długotrwałych procesów sądowych i dają stronom większą kontrolę nad warunkami rozliczenia.
Aspekty podatkowe dla banków
Dla banków kluczowym zagadnieniem stało się podatkowe rozliczenie kwot wypłacanych klientom zarówno w wyniku unieważnienia umów, jak i zawieranych ugód, takich jak odsetki, opłaty od udzielonego kredytu itd. Instytucje finansowe dążą do zaliczenia tych sum do własnych kosztów podatkowych na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT).
O podatkowych skutkach rozliczeń kredytów frankowych pisaliśmy m.in. tutaj.
Poszukując potwierdzenia dla przyjętego sposobu rozliczenia takich operacji banki składają wnioski o wydanie interpretacji podatkowych.
Jak rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny
W zakresie rozliczeń z unieważnionych umów linia orzecznicza NSA jest jednolita i negatywna dla banków. W ostatnim czasie pojawiły się także pierwsze negatywne wyroki NSA, zrównujące skutki rozliczeń w CIT po stronie banków wynikające z ugód frankowych ze skutkami z unieważnionych umów o kredyt w CHF.
Jednocześnie z końcem minionego roku Minister Finansów przedłużył stosowanie Rozporządzenia w sprawie zaniechania poboru PIT od niektórych dochodów (przychodów) [wynikających z ugód frankowych] do końca 2026 r., nie decydując się jednak przy tym na kompleksowe zmiany w konstrukcji tego zwolnienia.
Warto pamiętać, że zarówno kwestie cywilnoprawne i podatkowe ugód frankowych, jak i te związane z rozliczeniami CIT i PIT są ze sobą powiązane, a strategiczna argumentacja Związku Banków Polskich, który koordynuje i reprezentuje interesy sektora, jak i ostatecznie samych banków we wszystkich tych obszarach powinna być spójna, konsekwentna i jednolita.
Żeby tak jednak było, potrzebny jest dialog i wymiana doświadczeń pomiędzy Grupą Ugód oraz Radą Podatkową ZBP w zakresie cywilno-prawnych i podatkowych skutków ugód frankowych.
Po stronie Departamentu Podatków Dochodowych w Ministerstwie Finansów wciąż jest wola poznania merytorycznych argumentów, w tym samej konstrukcji ugód i wynikających z niej rozliczeń, co, w najbliższym czasie, może doprowadzić do wydania interpretacji ogólnej w obszarze PIT. W naszej ocenie szkoda byłoby nie wykorzystać tej okazji – mówi Agata Dziwisz-Moshe.
Dlatego szefowa naszej praktyki Prawa podatkowego oraz Katarzyna Urbańska, Dyrektor Zespołu Prawno-Legislacyjnego ZBP zaprosiły dyrektorów departamentów podatkowych banków oraz szefów ich działów prawnych zaangażowanych w rozliczenia ugód frankowych na praktyczne warsztaty poświęcone kwestiom cywilno-prawno-podatkowym.
Ich głównym założeniem było opracowanie kompleksowej i zrównoważonej argumentacji, która będzie mogła zostać wykorzystana zarówno w sporach wokół CIT, jak i w dyskusji z administracją podatkową w obszarze PIT.
I to się udało, bo dzięki synergii i współpracy z obiema grupami mogliśmy się nie tylko zidentyfikować problematyczne obszary, ale przede wszystkim wypracować konkretne rozwiązania i argumenty prawne, które wzmacniają pozycję banków w dialogu z Ministerstwem Finansów, przy okazji wspierając również pozycję samych kredytobiorców. Ta współpraca pokazała, jak ważna jest wymiana doświadczeń i wiedzy między ekspertami z różnych dziedzin dla skutecznego rozwiązywania złożonych problemów podatkowych – mówi Agata Dziwisz-Moshe.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
