Jak fundacja rodzinna może chronić się przed „czarnymi owcami”

12 maja 2025 | Aktualności, The Right Focus, Wiedza

W każdej rodzinie mogą zdarzyć się takie osoby. Konfliktowe, napastliwe i niechętne do współpracy, w dodatku przekonane, że to one zawsze mają rację, a świat jest wiecznie przeciwko. Wprowadzają chaos i zamieszanie, są źródłem nieustannych konfliktów lub po prostu nie pasują do ogólnej harmonii. Czasem nazywamy je „czarnymi owcami” – bo wywołują trudne sytuacje, psują relacje lub nie spełniają oczekiwań.

Jak można się chronić przed skutkami ich działań lub zaniechań? W szczególności, jeśli stoimy przed perspektywą sukcesji rodzinnego majątku i nie chcemy, żeby został on rozdrobniony, roztrwoniony i zmarnowany? Odpowiedzią jest fundacja rodzinna.

Czym jest fundacja rodzinna

Fundacja rodzinna to prawna forma organizacji, która pozwala na zarządzanie majątkiem i wartościami rodzinnymi w sposób uporządkowany i długoterminowy. Można dzięki niej wyznaczyć jasne zasady, cele i wartości, którymi będzie się kierować, a także chronić majątek przed niepożądanymi wpływami i skutkami nierozważnych działań, czy decyzji.

Jak ułożyć fundację rodzinną, żeby zapobiec niepożądanym wpływom

Skoncentrowanie majątku w strukturze fundacji rodzinnej eliminuje ryzyko jego podziału i rozdrobnienia – zasoby fundacji wyłączone są spod działania ogólnych przepisów spadkowych, a więc nie podlegają dziedziczeniu. Są za to w posiadaniu fundacji, która ma nimi zarządzać, zgodnie z wolą i strategią wyznaczoną przez fundatora.

Zasady zarządzania aktywami wniesionymi do fundacji i wydatkowania gromadzonych przez nią środków mogą być ułożone w taki sposób, żeby maksymalnie chronić wartość tego majątku i jednocześnie umożliwiać jego dalszą akumulację.

Odpowiednie uregulowanie statutu fundacji rodzinnej może chronić przed roztrwonieniem kapitału na przykład przez nieodpowiedzialnych członków rodziny.

W takim dokumencie można bowiem ustalić bardzo konkretne procedury dotyczące ograniczenia dostępu do aktywów i procesów zarządczych oraz udziału w decyzjach, co pomaga ograniczyć wpływ tych, którzy nie spełniają określonych kryteriów lub nie działają w zgodzie z wartościami rodziny.

Chroni to całą organizację i jej beneficjentów przed nieuczciwymi lub nieodpowiedzialnymi działaniami oraz ogranicza ryzyko związane z zarządzaniem rodzinnym majątkiem przez osoby do tego nieprzygotowane.

Jak spacyfikować rodzinną „czarną owcę”

Fundacja może też pełnić funkcję edukacyjną, promując wartości i postawy, które są ważne dla danej rodziny.

Pomaga to w kształtowaniu pozytywnych relacji i minimalizuje ryzyko pojawienia się „czarnych owiec”.

W statucie fundacji można bowiem określić, kto i na jakich warunkach będzie mógł korzystać z jej zasobów, co chroni przed niepożądanymi wpływami, np. współmałżonków, dalszych krewnych lub nieżyczliwych doradców.

Korzystanie z majątku fundacji może zostać uzależnione od spełniania określonego warunku, np. osiągnięcia:

  • Określonego wieku
  • Ustalonego poziomu wykształcenia
  • Zysku wypracowanego przez fundację
  • Wzrostu jej aktywów

lub określonego zdarzenia losowego (takiego jak np. poważna choroba).

Warto pamiętać, że wypłaty mogą mieć również charakter cykliczny lub celowy (np. pokrycie kosztów edukacji). Można je też uzależnić od decyzji określonego organu fundacji.

Więcej o fundacji rodzinnej znajdziesz tutaj: Fundacja rodzinna – o czym warto wiedzieć.

Masz pytania? Skontaktuj się z nami

Mirosław Malczeski

Najnowsza Wiedza

Przegląd sektora bankowego | Banking dziś i jutro | Wrzesień 2026

Na depozytach bieżących Polacy trzymali w lipcu 1 117,5 mld zł, a na terminowych do dwóch lat włącznie – ponad 406 mld zł. Zadłużenie gospodarstw domowych wzrosło o 7,6 mld zł do 869,1 mld zł. A wartość gotówki w obiegu jest już bliska 500 miliardom zł.

Zapowiedź reformy podatków dochodowych

19 sierpnia podczas konferencji prasowej premier ogłosił pakiet zmian podatkowych planowanych na przyszły rok. Według zapowiedzi reforma ma z jednej strony odciążyć klasę średnią, z drugiej, przerzucić większy ciężar fiskalny na najzamożniejszych i największe przedsiębiorstwa. Sprawdzamy, jakie propozycje znalazły się w zapowiedzianym pakiecie i podpowiadamy, co mogą one oznaczać dla podatników.

Fundacja rodzinna i fiskus: co zapowiada projekt UD447 i dlaczego to nie koniec kłopotów

Fundacje rodzinne miały zapewnić przedsiębiorcom stabilne ramy do pokoleniowego zarządzania majątkiem. Tymczasem nie minęły jeszcze cztery lata, od kiedy pojawiły się pierwsze z nich, a zasady ich opodatkowania ponownie mają zostać zmienione. Bo skala zainteresowania oraz praktyczne problemy przerosły twórców przepisów, co najlepiej widać w liczbach –  927 wniosków o interpretacje indywidualne oraz 77 opinii Szefa KAS. Nie oznacza to jednak, że fundacje rodzinne są masowo wykorzystywane do agresywnej optymalizacji. Znaczna część pytań dotyczyła bowiem tego, jak prawidłowo stosować skomplikowane przepisy.

Banking dziś i jutro | Przegląd sektora finansowego | Sierpień 2026

Polski sektor bankowy z niepokojem przyjął niedawną wypowiedź Minister Funduszy i Polityki Regionalnej Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz, która zapowiedziała przedstawienie propozycji dalszego podwyższenia CIT dla banków. Argumentacja przedstawiona przez minister opiera się jednak na błędnym utożsamieniu płynności sektora z jego rentownością i świadczy o niezrozumieniu podstawowych mechanizmów funkcjonowania sektora bankowego oraz zasad oceny jego kondycji finansowej.

NIS2 i UKSC w transporcie: co musisz zrobić przed październikiem 2026?

Od 3 kwietnia 2026 r. obowiązuje znowelizowana ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (UKSC). Oznacza to, że firmy z sektora transportu mają do zrealizowania konkretny harmonogram, w tym podlegają obowiązkowi rejestracji w wykazie KSC do 3 października 2026 r. Jeśli tego nie zrobią, mogą czekać je wysokie sankcje połączone w dodatku z ryzykiem osobistej odpowiedzialności kadry zarządzającej. Nie wszyscy jednak automatycznie podlegają nowym przepisom. Sprawdź, czy dotyczy to Twojej firmy i co warto zrobić, zanim skończy się czas na przygotowanie.

Fundacje rodzinne: rząd policzył i wystawił rachunek

Trzy lata. Tyle czekaliśmy na to, co Rada Ministrów widziała w danych od początku – i co właśnie ujawniła w przeglądzie ustawy o fundacji rodzinnej. Dokument jest nie tylko diagnozą problemów, ale przede wszystkim zapowiedzią poważnych zmian w regułach, które fundatorzy i ich doradcy traktowali jako pewne i stabilne. I tu tkwi problem, który wykracza daleko poza kwestie podatkowe. Jeśli zasady gry są zmieniane w jej trakcie, nie ma mowy ani o pewności planowania, ani o zaufaniu do prawa. Nieprzypadkowo jedną z największych obaw przedsiębiorców rozważających założenie fundacji nie jest poziom opodatkowania, lecz stabilność systemu prawnego. Którą ponownie podaje się w dziś w wątpliwość.

Co nowa ustawa frankowa oznacza dla banków

Mamy nową ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Przepisy wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Czas na analizę tego, co nas czeka i co banki powinny zrobić już dziś.

Nie przegap terminu na dopełnienie obowiązków w zakresie cen transferowych

Ceny transferowe od lat pozostają jednym z głównych obszarów zainteresowania organów podatkowych. W praktyce oznacza to, że transakcje zawierane pomiędzy podmiotami powiązanymi są przedmiotem wzmożonej weryfikacji, a obowiązki dokumentacyjne w tym zakresie należą do jednych z najczęściej kontrolowanych.

Nowy projekt ustawy o jawności wynagrodzeń – co zmieniło się od grudnia 2025 r.?

Mamy już drugą wersję projektu ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, która doprecyzowuje procedury i terminy, a także powołuje nowy organ nadzoru. Opisywaliśmy już zmiany dotyczące etapu rekrutacji oraz trzy filary nadchodzącego systemu pay transparency, wskazując również, że Polska nie dotrzyma unijnego terminu implementacji (7 czerwca 2026 r.). Sprawdzamy więc kolejne zmiany, nowości i ryzyka, które pojawiły się w nowej, kwietniowej wersji projektu.

Payment Services Regulation (PSR) – między ochroną użytkownika a należytą starannością

Projekt rozporządzenia Payment Services Regulation (PSR) to jeden z najważniejszych elementów reformy unijnych ram prawnych w zakresie usług płatniczych. Jego głównym celem jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa obrotu bezgotówkowego oraz ograniczenie skali nadużyć finansowych, w szczególności tych wynikających z rozwoju kanałów cyfrowych. Jednocześnie nowe przepisy mają wprowadzić model odpowiedzialności, który nie spowoduje całkowitego przeniesienia ryzyka na instytucje finansowe, lecz zachowa istotną rolę należytej staranności po stronie użytkownika.

Zapraszamy do kontaktu:

Mirosław Malczeski

Mirosław Malczeski

Radca prawny / Counsel / Prawo Podatkowe

+48 608 593 450

m.malczeski@kochanski.pl