Global Legal Insights (GLI) to seria międzynarodowych publikacji wydawnictwa Global Legal Group (GLG), opracowywanych przez prawników z całego świata. To aktualny i bardzo praktyczny przewodnik po obowiązujących regulacjach, uzupełniony o ekspercką wiedzę z danego obszaru prawa i konkretnego miejsca na świecie. Innymi słowy: przepisy i rzeczowy know-how w jednym.
Byliśmy współautorami tegorocznego, ósmego już wydania tomu poświęconego sztucznej inteligencji, uczeniu maszynowemu i big data, w którym analizujemy najważniejsze prawne aspekty związane z rozwojem i stosowaniem systemów AI w polskiej rzeczywistości.
Trendy – Polska na ścieżce cyfrowej dojrzałości
Dzisiaj jesteśmy w zaawansowanej fazie cyfrowej transformacji i wyraźnie przyspieszamy w obszarze wdrażania rozwiązań AI, niezależnie od tego, czy przyglądamy się sektorowi prywatnemu, czy administracji publicznej.
Niesie to za sobą szereg wyzwań, które można podzielić na cztery najważniejsze kategorie:
- Ochrona danych osobowych
- Odpowiedzialność za decyzje algorytmiczne
- Automatyzacja procesów HR
- Prawa własności intelektualnej do treści generowanych przez modele AI
Polska nie dysponuje dotychczas własną ustawą poświęconą wyłącznie sztucznej inteligencji. Działalność związana z AI podlega bezpośrednio stosowanemu unijnemu AI Act oraz przepisom horyzontalnym: RODO, kodeksowi cywilnemu, prawu autorskiemu i przepisom o cyberbezpieczeństwie.
Projekt ustawy o AI reguluje m.in.:
- Nadzór rynku zgodnie z unijną ustawą o sztucznej inteligencji
- Postępowanie w sprawie naruszeń
- Akredytację i notyfikację jednostek oceniających zgodność
- Zgłaszanie poważnych incydentów
- Środki dotyczące wsparcia innowacji
- Kary administracyjne
Projekt wyłącza kwestie obronności i bezpieczeństwa narodowego, a także podstawowych badań, które nie obejmują testów w rzeczywistych warunkach ani wprowadzania na rynek.
Brak odrębnych przepisów dotyczących AI oznacza jednak, że odpowiedzialność, w tym za naruszenia praw jednostki, opiera się wyłącznie na interpretacyjnym rozszerzeniu ogólnych zasad prawa.
Centralizacja nadzoru – model wyróżniający Polskę na tle UE
Z kolei w zakresie nadzoru, w odróżnieniu od większości państw UE, które powierzają go istniejącym regulatorom, Polska tworzy nowe ciało – Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która ma pełnić funkcję jedynego krajowego organu nadzoru rynku i punktu kontaktowego z UE. Projekt ustawy przewiduje również piaskownice regulacyjne (regulatory sandboxes), umożliwiające czasowe odstępstwa od wymogów dokumentacyjnych. Udział w nich jest bezpłatny m.in. dla MŚP.
Najważniejszym terminem dla wszystkich wdrażających systemy AI jest 2 sierpnia 2026 r. – termin na dostosowanie się do unijnej ustawy o AI. Po tej dacie wejdą w życie kluczowe obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka.
Polska „mapa drogowa AI”
Szczegółowa analiza tych zagadnień wraz z omówieniem aktualnego otoczenia regulacyjnego dostępna jest w polskim rozdziale przewodnika Global Legal Insights. Jego autorzy, Monika Maćkowska-Morytz, Robert Brodzik, Jarosław Fejdasz i Wiktoria Ostrowidzka, zebrali i przeanalizowali m.in.:
- Generatywną sztuczną inteligencję i modele bazowe
- AI w miejscu pracy
- Kluczowe kwestie wdrożenia AI w biznesie
- Odpowiedzialność
- Dyskryminację i uprzedzenia algorytmów
Polska, jako duży rynek z rosnącym popytem na AI, mierzy się z rozbudowanymi wymogami regulacyjnymi UE przy jednoczesnych lukach instytucjonalnych na poziomie krajowym.
Najbardziej palącą kwestią jest brak pełnej harmonizacji pomiędzy ustawą o AI a RODO, co sprawia, że firmy muszą równolegle spełniać wymogi obu reżimów, przy braku ujednoliconych krajowych metodologii compliance.
W perspektywie średnioterminowej rynek będzie się konsolidował, a audyty systemów sztucznej inteligencji staną się standardowym elementem due diligence.
Doświadczenia z wdrażania RODO pokazują dobitnie, że ambicjom regulacyjnym musi towarzyszyć sprawny aparat nadzorczy. Bez tego harmonizacja pozostaje jedynie postulatem, a nie rzeczywistością.
Polski rozdział dostępny jest tutaj.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
