Fundacja Rodzinna: Twój międzypokoleniowy skarbiec, a nasz przewodnik po bezpiecznej sukcesji

16 grudnia 2025 | Aktualności, The Right Focus, Wiedza

W którymś momencie każda firma rodzinna staje przed dylematem: jak przekazać biznes kolejnemu pokoleniu, by wypracowany majątek nie został rozdrobniony, sprzedany lub zaprzepaszczony? Odpowiedzią jest fundacja rodzinna. Rozwiązanie, które od maja 2023 r. pozwala polskim przedsiębiorcom budować „rodzinne skarbce” na wzór tych zachodnich.

Sprawdzamy, jak mądrze zaplanować przyszłość zarówno swojej rodziny, jak i swojej firmy.

Sukcesja to więcej niż przekazanie władzy

Fundacja rodzinna to nie tylko wehikuł inwestycyjny, to przede wszystkim strażnik wartości i ciągłości biznesu. Pozwala oddzielić majątek prywatny od firmowego i chronić go przed ryzykiem gospodarczym oraz roszczeniami wierzycieli (z pewnymi wyjątkami dotyczącymi alimentów czy długów sprzed założenia fundacji).

Dlaczego warto myśleć o fundacji?

  • Ochrona przed rozdrobnieniem: majątek nie podlega standardowym podziałom spadkowym, lecz pozostaje w jednym ręku – fundacji, która zarządza nim zgodnie z wolą fundatora
  • Eliminacja konfliktów: fundacja chroni firmę przed paraliżem decyzyjnym w przypadku sporów między spadkobiercami
  • Zabezpieczenie przed „czarnymi owcami”: struktura fundacji pozwala ograniczyć wpływ tych członków rodziny, którzy nie są przygotowani do zarządzania lub działają na szkodę biznesu, przy jednoczesnym zapewnieniu im wsparcia finansowego

Więcej o tym przeczytasz tutaj.

Fundamenty prawne. Jak działa fundacja rodzinna?

Fundacja rodzinna to osoba prawna z siedzibą w Polsce. Jej sercem jest statut, a paliwem – majątek wniesiony przez fundatora (minimum 100 000 zł funduszu założycielskiego).

Kluczowe organy fundacji:

  • Zarząd: kieruje bieżącymi sprawami i reprezentuje fundację. Mogą w nim zasiadać fundatorzy, zaufani członkowie rodziny lub profesjonalni menedżerowie
  • Rada Nadzorcza: pełni funkcję kontrolną. Jest obowiązkowa, gdy liczba beneficjentów przekracza 25 osób
  • Zgromadzenie Beneficjentów: to organ opiniodawczy i zatwierdzający (np. sprawozdania finansowe), w którym zasiadają osoby wskazane w statucie

Ważne: Proces rejestracji w sądzie w Piotrkowie Trybunalskim może obecnie trwać ponad rok, ale „fundacja w organizacji” może działać i zarządzać majątkiem niemal natychmiast po wizycie u notariusza.

Więcej o planowaniu fundacji rodzinnej znajdziesz tu.

Podatki – korzyści i pułapki

Fundacja rodzinna oferuje atrakcyjny model opodatkowania, przypominający estoński CIT, ale wymaga czujności.

Jak to wygląda aktualnie?

  • Reinwestycja: fundacja nie płaci CIT od bieżących dochodów z dozwolonej działalności (np. najem, dywidendy, odsetki)
  • Wypłaty dla beneficjentów: fundacja płaci 15% CIT przy wypłacie świadczeń
  • PIT od wypłat na rzecz beneficjentów: najbliższa rodzina (tzw. Grupa „zero” – rodzice, małżonek, dzieci, wnuki) jest zwolniona z PIT. Dalsza rodzina płaci 10%, a osoby obce – 15%

Więcej o korzyściach podatkowych fundacji rodzinnej znajdziesz tu https://www.kochanski.pl/fundacje-rodzinne-nie-tylko-do-zarzadzania-rodzinna-fortuna/

Uwaga na „Ukryte zyski”
Fiskus ściga sytuacje, gdy zysk jest wypłacany „pod przykrywką”. Jeśli fundacja wypłaci zawyżone wynagrodzenie beneficjentowi, kupi od niego usługi, a nawet jeśli udzieli beneficjentowi pożyczki, może to przy spełnieniu dodatkowych warunków zostać opodatkowane sankcyjną stawką 15% CIT jako ukryty zysk. Katalog tych zdarzeń jest sukcesywnie uszczelniany przez sądy i interpretacje.

Więcej o ukrytych zyskach przeczytasz tu.

Projektowanie struktury – szycie na miarę

Statut to najważniejszy dokument fundacji. To tutaj fundator określa, kto dostanie pieniądze i na jakich zasadach. Ustawodawca daje tu ogromną elastyczność.

Co możesz zapisać w statucie?

  • Warunkowe wypłaty: Pieniądze tylko po ukończeniu studiów, osiągnięciu określonego wieku lub w razie choroby
  • Krąg beneficjentów: Mogą to być osoby fizyczne (rodzina, partnerzy) lub organizacje pożytku publicznego
  • Mechanizmy kontrolne: Możesz powołać radę nadzorczą, aby patrzyła zarządowi na ręce, bądź wyposażyć w odpowiednie narzędzia kontrolne Zgromadzenie Beneficjentów
  • Edukacja: Fundacja może finansować rozwój kompetencji następców, by przygotować ich do przejęcia sterów

Dzięki przemyślanej strukturze unikasz paraliżu decyzyjnego i zapewniasz, że firma będzie realizować Twoją wizję nawet wtedy, gdy Ciebie już zabraknie.

Więcej o strukturze fundacji rodzinnej znajdziesz tu.

Wniesienie majątku – operacja na żywym organizmie

Przekazanie majątku (aport) do fundacji to proces, który wymaga precyzji chirurga i wsparcia notariusza oraz doradcy podatkowego.

O czym musisz pamiętać?

  • Forma: najczęściej jest to darowizna. Nieruchomości wymagają aktu notarialnego, a udziały w spółkach – podpisów notarialnie poświadczonych
  • Zakaz zwrotu: na ogół fundator nie może wycofać majątku wniesionego na pokrycie funduszu założycielskiego
  • Ekonomia, nie tylko podatki: wniesienie aktywów musi mieć uzasadnienie ekonomiczne. Sztuczne konstrukcje tworzone tylko dla optymalizacji podatkowej mogą zostać zakwestionowane (klauzula obejścia prawa)
  • Proporcja mienia: jeśli fundację zakłada kilka osób (np. niespokrewnionych), struktura wniesionego majątku wpłynie na opodatkowanie późniejszych wypłat dla beneficjentów

Więcej o tym, jak przekazać majątek fundacji znajdziesz tu.

Podsumowanie

Fundacja rodzinna to potężne narzędzie dla tych, którzy myślą długoterminowo. Pozwala zabezpieczyć dorobek życia i zapewnić spokój rodzinie. Jednak w celu właściwego wykorzystania możliwości, które daje nowa w naszym systemie prawnym instytucja, jej założenie i wniesienie do niej majątku powinno być poprzedzone audytem i ścisłą współpracą z ekspertami.

Więcej o tym znajdziesz tu.

Chcesz zabezpieczyć swój biznes na pokolenia? Skontaktuj się z nami

Najnowsza Wiedza

Banking dziś i jutro | Listopad 2026

Radosław Radowski: Ochrona konsumentów nie może przeczyć zdrowemu rozsądkowi Najnowsze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. UE kończy trend przesuwania granic ochrony konsumenckiej na pozycje, które coraz częściej trudno było uznać za zgodne z elementarnym poczuciem sprawiedliwości, czy nawet ze zdrowym rozsądkiem.

Nowe obowiązki związane z ewidencją towarów o znaczeniu strategicznym

Od 23 października 2026 r. obowiązują nowe zasady ewidencji obrotu towarami o znaczeniu strategicznym (dotyczącym dual-use i uzbrojenia). Firmy muszą gromadzić więcej danych i dostosować sposób ich przechowywania. Zmieniają się też zasady dokumentowania niematerialnych transferów oprogramowania i technologii. Co więcej, dotychczasowe wzory są już nieaktualne!

PIP na rynku, reforma w akcji. Co to oznacza dla Twojej firmy?

Zaledwie od lipca Państwowa Inspekcja Pracy ma nowe uprawnienia, a już widać, że wykorzystuje je bardzo intensywnie – do 5 października kontrolerzy PIP wydali ponad 600 poleceń o przekształceniu kontraktów B2B, czy umów zleceń w etat, informuje Gazeta Wyborcza. Wśród kontrolowanych firm znalazły się największe polskie spółki, a skala aktywności potwierdza, że reforma jest na serio  – Inspekcja aktywnie typuje kontrolowanych, korzystając z nowych źródeł informacji, w tym danych ZUS i KAS. Sprawdzamy, co dokładnie zmieniły nowe przepisy i podpowiadamy, jak ocenić, czy Twoje umowy B2B i zlecenia wytrzymają kontrolę PIP.

UOKiK bierze pod lupę downsizing w Polsce

Prezes UOKiK wszczął postępowania wyjaśniające wobec czołowych producentów żywności, środków czystości i artykułów pielęgnacyjnych w związku z praktyką zwaną downsizingiem. A my sprawdzamy, czy downsizing może stanowić naruszenie i podpowiadamy m.in. producentom co robić, jeśli planują zmniejszenie gramatury swoich produktów.

Teczka opakowaniowa według PPWR -dokumentacja techniczna i deklaracja zgodności w praktyce

Wymogi unijnego rozporządzenia PPWR nakładają na ich wytwórców obowiązek posiadania dwóch powiązanych dokumentów: dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności UE (DoC), które razem tworzą tzw. teczkę opakowaniową, czyli zbiór dowodów i oświadczeń potwierdzających, że opakowanie spełnia wymogi PPWR. Jednak standard wymagany przez PPWR odbiega od tego, do czego dotychczas przyzwyczajona była branża i zdecydowanie przesuwa standard dowodowy z ogólnego potwierdzenia zgodności na teczkę opakowaniową, która powinna być kompletna, aktualna i dostępna w odpowiednim języku. Nie oznacza to jednak nadmiernego formalizmu. Dokumentacja może być prowadzona w całości elektronicznie – niezależnie od formy, papierowej czy elektronicznej, musi ona jednak pozostać autentyczna i możliwa do zweryfikowania. Sprawdzamy, co powinno być dziś priorytetem każdego wytwórcy opakowań.

Mobbing i dyskryminacja: nowe przepisy dla pracodawców

Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu pracy dotyczącą mobbingu i dyskryminacji. Znajdziemy tu szerszą definicję samego pojęcia, nowe rodzaje nękania, bardziej precyzyjne określenia czym jest np. molestowanie oraz nowe zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju spraw, w tym odwrócony ciężar dowodu, wyższe zadośćuczynienia i właściwość sądów rejonowych. Przepisy wejdą w życie 5 listopada 2026 r. Sprawdzamy, co się zmieni i ile czasu zostało na dostosowanie firmowych dokumentów, polityk i całej organizacji.

Mapa ESG. Jak ustalić, które przepisy dotyczą Twojej firmy i zbudować strategię

Wiemy już, że ESG w firmie to mapa złożona z wielu obowiązków, wynikających z różnych reżimów prawnych. Dlatego dobre pytanie nie brzmi „jak spełnić wszystkie wymogi?”, ale raczej „które z nich dotyczą mojej działalności?”. To ogromna różnica. Wyjaśniamy, jak prawidłowo zdiagnozować swój profil regulacyjny i zbudować skuteczną strategię ESG. Taką, która będzie faktycznie działać i budować rynkowe przewagi.

Zapraszamy do kontaktu:

Mirosław Malczeski

Mirosław Malczeski

Radca prawny / Counsel / Prawo Podatkowe

+48 608 593 450

m.malczeski@kochanski.pl