W 2024 r. przyjęte zostały długo wyczekiwane unijne pakiety reform rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego, które pozwolą zwiększyć elastyczność usług energetycznych i rozwinąć rynki odnawialnych paliw gazowych. Mamy też nowe regulacje na rzecz tworzenia zrównoważonych łańcuchów dostaw, takie jak rozporządzenie EUDR oraz implementacja dyrektywy CSRD.
To był intensywny rok w obszarze energetyki i klimatu, warto więc krótko podsumować wszystkie zmiany, które będą miały znaczenie dla działającego tu biznesu.
Najważniejsze zmiany prawne 2024
Reforma rynku wewnętrznego energii elektrycznej[1]:
- Zdefiniowanie godziny szczytu, produktu wygładzającego profil zapotrzebowania, specjalnego urządzenia pomiarowego, elastyczności
- Wprowadzenie regulacji dla produktu wygładzającego profil zapotrzebowania
- Rozszerzenie regulacji w zakresie ustalania taryf, które mają uwzględniać integrację energii z OZE, wspieranie korzystania z usług elastyczności, ułatwianie magazynowania energii
- Wprowadzenie regulacji dot. zachęt inwestycyjnych, w tym państwa członkowskie usuwają bariery dla zawierania umów PPA
- Zdefiniowanie elastycznej umowy przyłączeniowej i dzielenia się energią
Reforma rynku wewnętrznego gazu[2]:
- Rozszerzenie definicji gazu ziemnego o wodór i biometan
- Wprowadzenie podstawowych regulacji dla wewnętrznego rynku wodoru, w tym określenie warunków dostępu do sieci i obowiązków operatorów sieci w tym zakresie
- Wprowadzenie obowiązków państw członkowskich w zakresie usprawnienia procedur wydawania zezwoleń na budowę lub eksploatację instalacji gazowych i wodorowych
- Wprowadzenie obowiązku certyfikacji operatorów sieci (gazowych i wodorowych) i certyfikacji gazów odnawialnych
- Doprecyzowanie zasad bilansowania i ustalania taryf (w tym rabatów taryfowych, w szczególności dla biometanu)
- Rozszerzenie uprawnień odbiorców końcowych (np. ułatwienia w zmianie dostawcy gazu)
Ograniczenie handlu produktami powodującymi wylesianie – EUDR[3]:
- Określenie odnośnych towarów powodujących wylesianie: bydło, kakao, kawa, palma olejowa, kauczuk, soja i drewno, jak również odnośnych produktów wytwarzanych z odnośnych towarów, którymi obrót powoduje wylesianie
- Określenie obowiązków zw. z raportowaniem przez podmioty i podmioty handlowe
- Wprowadzenie obowiązku zachowania należytej staranności (względnie uproszczonej należytej staranności) i systemu w tym zakresie
- Wprowadzenie obowiązku prowadzenia oceny ryzyka, dokumentowania i przeglądu oceny
Ograniczenie emisji metanu[4]
- Zdefiniowanie emisji metanu
- Wprowadzenie obowiązku prowadzenia pomiarów, raportowania i weryfikowania emisji metanu w sektorze energetycznym
- Objęcie pomiaru kontrolą przez niezależnych weryfikatorów
- Zobowiązanie do regularnego monitorowania sprzętu przez przedsiębiorstwa prowadzące działalność w sektorze naftowym i gazowym w celu wykrywania wycieków i identyfikowania koniecznych napraw
- Ustanowienie publicznych wykazów nieczynnych odwiertów i kopalń
- Wprowadzenie obowiązku przygotowania krajowych planów ograniczania emisji mających na celu remediację, rekultywację i permanentne zaczopowanie odwiertów nieczynnych i odwiertów tymczasowo zaczopowanych
Wdrożenie systemu ESG[5]
- Przyjęcie ustawy implementującej dyrektywę CSRD
- Określenie zasad sporządzania sprawozdań (raportowania i uproszczonego raportowania) w zakresie zrównoważonego rozwoju przez duże przedsiębiorstwa i MŚP, będące jednostkami interesu publicznego, które zawierają informacje niezbędne do zrozumienia relacji pomiędzy funkcjonowaniem danej firmy a kwestiami zrównoważonego rozwoju
- Wprowadzenie obowiązku wyjaśniania działań podjętych w celu uzyskania niezbędnych informacji na temat swojego łańcucha wartości, powodów, dla których nie można było uzyskać wszystkich niezbędnych informacji, oraz planów uzyskania wszystkich niezbędnych informacji w przyszłości
Wyzwania w polskiej energetyce na 2025 rok
Polska branża energetyki wiatrowej wciąż wyczekuje liberalizacji zasady lokalizacji lądowych elektrowni wiatrowych. Procedowany jest projekt nowelizacji[6], który zakłada zmianę tzw. zasady 10H / 700m na rzecz 500m.
Trwają także prace nad zmianami w ustawie OZE[7], który zakłada m.in. objęcie nadrzędnym interesem publicznym działań w zakresie:
- Budowy lub modernizacji instalacji OZE
- Budowy lub modernizacji urządzeń i instalacji niezbędnych do przyłączenia do sieci danej instalacji OZE
- Instalacji pomp ciepła o mocy do 50 MW
Rozszerzony będzie także katalog działalności gospodarczych, które kwalifikują przedsiębiorcę jako odbiorcę przemysłowego, co oznacza, że zwiększy się liczba podmiotów objętych obowiązkiem uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia.
Wciąż brak jest jasnego scenariusza odejścia od stosowania środków interwencji państwa na rynku energii elektrycznej, a procedowany projekt[8] w tym zakresie przedłuża stosowanie cen maksymalnych energii elektrycznej w stosunku do odbiorców wrażliwych do końca września, „mrożąc” je na tym samym poziomie, co w 2024 r.
Trwają również prace nad aktualizacją Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu, który zakłada m.in. wzrost udziału OZE w miksie energetycznym, z planowanych 23 proc. do 2030 r. na rzecz 58,4 proc. Mając na względzie rosnącą liczbę odmów przyłączenia, jak i wciąż niedojrzały rynek technologii stabilizujących OZE, realizacja ambitnego scenariusza polskiej transformacji energetycznej pozostaje wyzwaniem.
Pamiętajmy też o działaniach dotyczących[9] zmiany ustawy wprowadzającej system kaucyjny[10]. Póki co jego wejście w życie zostanie przedłużone, z 1 stycznia co najmniej do 1 października 2025 r.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1747 z dnia 13 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenia (UE) 2019/942 i (UE) 2019/943 w odniesieniu do poprawy struktury unijnego rynku energii elektrycznej Tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. Urz. UE. L. z 2024 r. poz. 1747) i dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1711 z dnia 13 czerwca 2024 r. zmieniająca dyrektywy (UE) 2018/2001 i (UE) 2019/944 w odniesieniu do poprawy struktury unijnego rynku energii elektrycznej Tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. Urz. UE. L. z 2024 r. poz. 1711)
[2] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1789 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie rynków wewnętrznych gazu odnawialnego, gazu ziemnego i wodoru, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1227/2011, (UE) 2017/1938, (UE) 2019/942 i (UE) 2022/869 oraz decyzji (UE) 2017/684, a także uchylenia rozporządzenia (WE) nr 715/2009 (wersja przekształcona) Tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. Urz. UE. L. z 2024 r. poz. 1789) i dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1788 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie wspólnych zasad rynków wewnętrznych gazu odnawialnego, gazu ziemnego i wodoru, zmieniająca dyrektywę (UE) 2023/1791 i uchylająca dyrektywę 2009/73/WE (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE. L. z 2024 r. poz. 1788)
[3] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 995/2010 (Dz. Urz. UE. L. z 2023 r. Nr 150 ze zm.)
[4] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1787 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie redukcji emisji metanu w sektorze energetycznym oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/942 Tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. Urz. UE. L. z 2024 r. poz. 1787)
[5] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 537/2014, dyrektywy 2004/109/WE, dyrektywy 2006/43/WE oraz dyrektywy 2013/34/UE w odniesieniu do sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (Dz. Urz. UE. L. z 2022 r. Nr 322) implementowana w projekcie ustawę o zmianie ustawy o rachunkowości, ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw [UC14]
[6] Projekt ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw [UD89]
[7] Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw [UD41]
[8] Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku oraz w 2024 roku oraz niektórych innych ustaw [UD164]
[9] Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw [UD45]
[10] Ustawa z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1852)