AI to jeden z kluczowych czynników transformacji technologicznej, który jednocześnie silnie oddziałuje na niemal wszystkie sfery życia społecznego i gospodarczego. Kwestia jej uregulowania i potencjalnego opodatkowania staje się więc przedmiotem intensywnej debaty publicznej. Przyglądamy się aktualnym trendom i sposobom implementacji AI w obszarze kontroli skarbowej. Czy będzie to punkt odniesienia dla przyszłych rozwiązań legislacyjnych i administracyjnych? Czas pokaże.
Co Polacy sądzą o opodatkowaniu AI
Wyniki najnowszych badań wskazują[1], że o ile zdecydowana większość z nas opowiada się za prawnym uregulowaniem AI, to dodatkowo całkiem spory odsetek popiera koncepcję opodatkowania pracy wykonywanej przez sztuczną inteligencję.
Warto więc spojrzeć, w jaki sposób systemy AI wykorzystuje administracja skarbowa. Np. w procesach kontroli podatkowej.
Implementacja sztucznej inteligencji w europejskich systemach administracji skarbowej
Wiodące, europejskie gospodarki już od pewnego czasu aktywnie wykorzystują AI w zakresie działania organów skarbowych. Pod tym względem najciekawsze rozwiązania pojawiły się w Niemczech, Francji i we Włoszech.[2]
Niemcy: Kompleksowe podejście do modernizacji procesów podatkowych
Wprowadzona w 2017 roku nowelizacja Kodeksu Podatkowego (Gesetz zur Modernisierung des Besteuerungsverfarhens) umożliwiła organom podatkowym wykorzystanie AI w takich obszarach jak:
- Analiza ryzyka fiskalnego i selekcja podmiotów do kontroli podatkowej
- Weryfikacja zgodności zeznań podatkowych z obowiązującymi przepisami
- Automatyzacja procesu przyznawania ulg podatkowych
Dodatkowo, w wybranych landach wdrożono asystentów AI, których zadaniem jest odpowiadanie na pytania podatników w kwestiach fiskalnych.
Francja: Zaawansowana identyfikacja nadużyć finansowych
Z kolei Francja już w 2014 roku wydała dekret dotyczący identyfikacji oszustw i oceny wniosków (Ciblage de la Fraude et Valorisation des Requêtes).
Tamtejszy system wykorzystuje AI do:
- Selekcji podatników do kontroli podatkowej (Valorisation des requêtes)
- Identyfikacji powiązań między podmiotami potencjalnie zaangażowanymi w wyłudzenia podatkowe
Zgodnie z art. 3 CFVR, AI ma uprawnienia do przetwarzania szerokiego zakresu danych, w tym:
- Informacji o sytuacji zawodowej i ekonomicznej osób fizycznych
- Danych ekonomicznych i finansowych przedsiębiorstw, w tym informacji dotyczących podatku VAT i dochodów
Włochy: Kompleksowe zastosowanie sztucznej inteligencji w administracji podatkowej
W 2021 roku włoska administracja podatkowa rozpoczęła wdrażanie rozwiązań opartych na AI, koncentrując się na:
- Zwalczaniu oszustw podatkowych
- Przeciwdziałaniu unikaniu opodatkowania
- Analizie ryzyka oszustw na podstawie deklaracji podatkowych
- Wsparciu urzędników w procesie podejmowania decyzji administracyjnych
Ponadto, podobnie jak w Niemczech, we Włoszech wdrożono system wirtualnej asysty skarbowej oparty na technologii AI.
Wszystkie te przykłady ilustrują rosnącą tendencję do wykorzystania zaawansowanych technologii w administracji podatkowej. Włączanie technologii AI ma na celu zwiększenie efektywności procesów kontrolnych, minimalizację ryzyka nadużyć finansowych oraz poprawę jakości obsługi podatników.
Jakie plany na AI ma polska skarbówka
Krajowa administracja skarbowa dysponuje już zaawansowanymi narzędziami cyfrowymi, takimi jak np. JPK_VAT, który jest częścią szerszej strategii cyfryzacji administracji skarbowej.
W przyszłości planowane jest wdrożenie kolejnych systemów, takich jak KSeF oraz JPK_CIT. Te rozwiązania stanowią solidną bazę technologiczną, która może zostać efektywnie wykorzystana do integracji z systemami sztucznej inteligencji.
Kluczowym wyzwaniem w procesie implementacji AI w polskiej administracji skarbowej będzie opracowanie odpowiednich procedur i mechanizmów nadzoru.
Ważne, aby w początkowej fazie wdrożenia sztuczna inteligencja była poddawana ścisłej kontroli, a jej decyzje weryfikowane przez ekspertów. Takie podejście pozwoli na stopniowe doskonalenie algorytmów oraz minimalizację ryzyka błędów.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
[1] https://businessinsider.com.pl/technologie/nowe-technologie/polacy-chca-opodatkowac-prace-wykonywane-przez-ai/6gymfvz
[2] Na podstawie badań Uniwersytetu w Antwerpii – AI TAXADMIN.
