Cyfrowa rewolucja w polskich podatkach: Czego możemy nauczyć się od europejskich systemów AI

12 września 2024 | Aktualności, Tax Focus, The Right Focus, Wiedza

AI to jeden z kluczowych czynników transformacji technologicznej, który jednocześnie silnie oddziałuje na niemal wszystkie sfery życia społecznego i gospodarczego. Kwestia jej uregulowania i potencjalnego opodatkowania staje się więc przedmiotem intensywnej debaty publicznej. Przyglądamy się aktualnym trendom i sposobom implementacji AI w obszarze kontroli skarbowej. Czy będzie to punkt odniesienia dla przyszłych rozwiązań legislacyjnych i administracyjnych? Czas pokaże.

Co Polacy sądzą o opodatkowaniu AI

Wyniki najnowszych badań wskazują[1], że o ile zdecydowana większość z nas opowiada się za prawnym uregulowaniem AI, to dodatkowo całkiem spory odsetek popiera koncepcję opodatkowania pracy wykonywanej przez sztuczną inteligencję.

Warto więc spojrzeć, w jaki sposób systemy AI wykorzystuje administracja skarbowa. Np. w procesach kontroli podatkowej.

Implementacja sztucznej inteligencji w europejskich systemach administracji skarbowej

Wiodące, europejskie gospodarki już od pewnego czasu aktywnie wykorzystują AI w zakresie działania organów skarbowych. Pod tym względem najciekawsze rozwiązania pojawiły się w Niemczech, Francji i we Włoszech.[2]

Niemcy: Kompleksowe podejście do modernizacji procesów podatkowych

Wprowadzona w 2017 roku nowelizacja Kodeksu Podatkowego (Gesetz zur Modernisierung des Besteuerungsverfarhens) umożliwiła organom podatkowym wykorzystanie AI w takich obszarach jak:

Analiza ryzyka fiskalnego i selekcja podmiotów do kontroli podatkowej
Weryfikacja zgodności zeznań podatkowych z obowiązującymi przepisami
Automatyzacja procesu przyznawania ulg podatkowych

Dodatkowo, w wybranych landach wdrożono asystentów AI, których zadaniem jest odpowiadanie na pytania podatników w kwestiach fiskalnych.

Francja: Zaawansowana identyfikacja nadużyć finansowych

Z kolei Francja już w 2014 roku wydała dekret dotyczący identyfikacji oszustw i oceny wniosków (Ciblage de la Fraude et Valorisation des Requêtes).

Tamtejszy system wykorzystuje AI do:

Selekcji podatników do kontroli podatkowej (Valorisation des requêtes)
Identyfikacji powiązań między podmiotami potencjalnie zaangażowanymi w wyłudzenia podatkowe

Zgodnie z art. 3 CFVR, AI ma uprawnienia do przetwarzania szerokiego zakresu danych, w tym:

Informacji o sytuacji zawodowej i ekonomicznej osób fizycznych
Danych ekonomicznych i finansowych przedsiębiorstw, w tym informacji dotyczących podatku VAT i dochodów

Włochy: Kompleksowe zastosowanie sztucznej inteligencji w administracji podatkowej

W 2021 roku włoska administracja podatkowa rozpoczęła wdrażanie rozwiązań opartych na AI, koncentrując się na:

Zwalczaniu oszustw podatkowych
Przeciwdziałaniu unikaniu opodatkowania
Analizie ryzyka oszustw na podstawie deklaracji podatkowych
Wsparciu urzędników w procesie podejmowania decyzji administracyjnych

Ponadto, podobnie jak w Niemczech, we Włoszech wdrożono system wirtualnej asysty skarbowej oparty na technologii AI.

Wszystkie te przykłady ilustrują rosnącą tendencję do wykorzystania zaawansowanych technologii w administracji podatkowej. Włączanie technologii AI ma na celu zwiększenie efektywności procesów kontrolnych, minimalizację ryzyka nadużyć finansowych oraz poprawę jakości obsługi podatników.

Jakie plany na AI ma polska skarbówka

Krajowa administracja skarbowa dysponuje już zaawansowanymi narzędziami cyfrowymi, takimi jak np. JPK_VAT, który jest częścią szerszej strategii cyfryzacji administracji skarbowej.

W przyszłości planowane jest wdrożenie kolejnych systemów, takich jak KSeF oraz JPK_CIT. Te rozwiązania stanowią solidną bazę technologiczną, która może zostać efektywnie wykorzystana do integracji z systemami sztucznej inteligencji.

Kluczowym wyzwaniem w procesie implementacji AI w polskiej administracji skarbowej będzie opracowanie odpowiednich procedur i mechanizmów nadzoru.

Ważne, aby w początkowej fazie wdrożenia sztuczna inteligencja była poddawana ścisłej kontroli, a jej decyzje weryfikowane przez ekspertów. Takie podejście pozwoli na stopniowe doskonalenie algorytmów oraz minimalizację ryzyka błędów.

Masz pytania? Skontaktuj się z nami

Jan Janukowicz

[1] https://businessinsider.com.pl/technologie/nowe-technologie/polacy-chca-opodatkowac-prace-wykonywane-przez-ai/6gymfvz

[2] Na podstawie badań Uniwersytetu w Antwerpii – AI TAXADMIN.

Najnowsza Wiedza

Mobbing i dyskryminacja: nowe przepisy dla pracodawców

Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu pracy dotyczącą mobbingu i dyskryminacji. Znajdziemy tu szerszą definicję samego pojęcia, nowe rodzaje nękania, bardziej precyzyjne określenia czym jest np. molestowanie oraz nowe zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju spraw, w tym odwrócony ciężar dowodu, wyższe zadośćuczynienia i właściwość sądów rejonowych. Przepisy wejdą w życie 5 listopada 2026 r. Sprawdzamy, co się zmieni i ile czasu zostało na dostosowanie firmowych dokumentów, polityk i całej organizacji.

Mapa ESG. Jak ustalić, które przepisy dotyczą Twojej firmy i zbudować strategię

Wiemy już, że ESG w firmie to mapa złożona z wielu obowiązków, wynikających z różnych reżimów prawnych. Dlatego dobre pytanie nie brzmi „jak spełnić wszystkie wymogi?”, ale raczej „które z nich dotyczą mojej działalności?”. To ogromna różnica. Wyjaśniamy, jak prawidłowo zdiagnozować swój profil regulacyjny i zbudować skuteczną strategię ESG. Taką, która będzie faktycznie działać i budować rynkowe przewagi.

Przegląd sektora bankowego | Banking dziś i jutro | Wrzesień 2026

Na depozytach bieżących Polacy trzymali w lipcu 1 117,5 mld zł, a na terminowych do dwóch lat włącznie – ponad 406 mld zł. Zadłużenie gospodarstw domowych wzrosło o 7,6 mld zł do 869,1 mld zł. A wartość gotówki w obiegu jest już bliska 500 miliardom zł.

Zapowiedź reformy podatków dochodowych

19 sierpnia podczas konferencji prasowej premier ogłosił pakiet zmian podatkowych planowanych na przyszły rok. Według zapowiedzi reforma ma z jednej strony odciążyć klasę średnią, z drugiej, przerzucić większy ciężar fiskalny na najzamożniejszych i największe przedsiębiorstwa. Sprawdzamy, jakie propozycje znalazły się w zapowiedzianym pakiecie i podpowiadamy, co mogą one oznaczać dla podatników.

Fundacja rodzinna i fiskus: co zapowiada projekt UD447 i dlaczego to nie koniec kłopotów

Fundacje rodzinne miały zapewnić przedsiębiorcom stabilne ramy do pokoleniowego zarządzania majątkiem. Tymczasem nie minęły jeszcze cztery lata, od kiedy pojawiły się pierwsze z nich, a zasady ich opodatkowania ponownie mają zostać zmienione. Bo skala zainteresowania oraz praktyczne problemy przerosły twórców przepisów, co najlepiej widać w liczbach – 927 wniosków o interpretacje indywidualne oraz 77 opinii Szefa KAS. Nie oznacza to jednak, że fundacje rodzinne są masowo wykorzystywane do agresywnej optymalizacji. Znaczna część pytań dotyczyła bowiem tego, jak prawidłowo stosować skomplikowane przepisy.

Banking dziś i jutro | Przegląd sektora finansowego | Sierpień 2026

Polski sektor bankowy z niepokojem przyjął niedawną wypowiedź Minister Funduszy i Polityki Regionalnej Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz, która zapowiedziała przedstawienie propozycji dalszego podwyższenia CIT dla banków. Argumentacja przedstawiona przez minister opiera się jednak na błędnym utożsamieniu płynności sektora z jego rentownością i świadczy o niezrozumieniu podstawowych mechanizmów funkcjonowania sektora bankowego oraz zasad oceny jego kondycji finansowej.

NIS2 i UKSC w transporcie: co musisz zrobić przed październikiem 2026?

Od 3 kwietnia 2026 r. obowiązuje znowelizowana ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (UKSC). Oznacza to, że firmy z sektora transportu mają do zrealizowania konkretny harmonogram, w tym podlegają obowiązkowi rejestracji w wykazie KSC do 3 października 2026 r. Jeśli tego nie zrobią, mogą czekać je wysokie sankcje połączone w dodatku z ryzykiem osobistej odpowiedzialności kadry zarządzającej. Nie wszyscy jednak automatycznie podlegają nowym przepisom. Sprawdź, czy dotyczy to Twojej firmy i co warto zrobić, zanim skończy się czas na przygotowanie.

Fundacje rodzinne: rząd policzył i wystawił rachunek

Trzy lata. Tyle czekaliśmy na to, co Rada Ministrów widziała w danych od początku – i co właśnie ujawniła w przeglądzie ustawy o fundacji rodzinnej. Dokument jest nie tylko diagnozą problemów, ale przede wszystkim zapowiedzią poważnych zmian w regułach, które fundatorzy i ich doradcy traktowali jako pewne i stabilne. I tu tkwi problem, który wykracza daleko poza kwestie podatkowe. Jeśli zasady gry są zmieniane w jej trakcie, nie ma mowy ani o pewności planowania, ani o zaufaniu do prawa. Nieprzypadkowo jedną z największych obaw przedsiębiorców rozważających założenie fundacji nie jest poziom opodatkowania, lecz stabilność systemu prawnego. Którą ponownie podaje się w dziś w wątpliwość.

Co nowa ustawa frankowa oznacza dla banków

Mamy nową ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Przepisy wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Czas na analizę tego, co nas czeka i co banki powinny zrobić już dziś.

Nie przegap terminu na dopełnienie obowiązków w zakresie cen transferowych

Ceny transferowe od lat pozostają jednym z głównych obszarów zainteresowania organów podatkowych. W praktyce oznacza to, że transakcje zawierane pomiędzy podmiotami powiązanymi są przedmiotem wzmożonej weryfikacji, a obowiązki dokumentacyjne w tym zakresie należą do jednych z najczęściej kontrolowanych.