Unia Europejska wprowadziła przepisy[i], które mają zapobiegać negatywnym skutkom zagranicznych subsydiów na wewnętrznym rynku UE i zapewnić przedsiębiorcom równe warunki prowadzenia działalności gospodarczej.
Zaledwie dwa miesiące po wejściu w życie tego Rozporządzenia, Komisja wszczęła głośne dochodzenie w sprawie zamówienia bułgarskiego Ministerstwa Transportu i Komunikacji, dotyczącego zakupu elektrycznych pociągów od dużego chińskiego producenta. Unijni urzędnicy chcieli w ten sposób podkreślić swoje stanowisko wobec nieuczciwej konkurencji i wolę zdecydowanej walki z tym zjawiskiem.
Nowe regulacje oraz intensywne kontrole mają bowiem zmobilizować przedsiębiorców do tego, aby z należytą starannością podchodzili do kwestii prawnych związanych z zagranicznymi subsydiami, zwracając uwagę na wymogi i konsekwencje ich niedochowania wynikające z rozporządzenia.
W kontekście polskich realiów widać wyraźnie, że w związku z licznymi inwestycjami realizowanymi przez zagraniczne podmioty, temat subsydiów i związanych z nimi regulacji staje się coraz bardziej gorący.
Czym są subsydia i kiedy zakłócają rynek?
Subsydium zagraniczne to wnoszony bezpośrednio lub pośrednio przez państwo trzecie wkład finansowy, który przynosi korzyść przedsiębiorstwu prowadzącemu działalność gospodarczą na rynku unijnym.
Wkład finansowy to szerokie pojęcie obejmujące między innymi:
- Przeniesienie funduszy, zastrzyki kapitałowe, pożyczki, gwarancje kredytowe
- Zrzeczenie się dochodów (np. zwolnienia podatkowe)
- Dostawy towarów lub usług bądź ich zakup na warunkach innych niż rynkowe
Definicja „wkładu finansowego” jest więc szeroka i obejmuje różne formy wsparcia, które nie muszą ograniczać się jedynie do transferów pieniężnych. Może to obejmować także umorzenie długu, zmiany harmonogramu spłat czy dostarczanie towarów po cenach niższych niż rynkowe.
Zatem zakłócenie rynku unijnego zachodzi wtedy, gdy tego rodzaju wkłady finansowe mogą poprawić pozycję konkretnej firmy i gdy faktycznie lub potencjalnie negatywnie wpływają na konkurencję na unijnym rynku.
Kiedy należy zainteresować się tematem subsydiów?
Koncentracja – Transakcje M&A
Z koncentracją będziemy mieć do czynienia w sytuacji trwałej zmiany kontroli spowodowanej (szczegółowo zdefiniowanym) połączeniem lub przejęciem przedsiębiorstw, a także w sytuacji utworzenia spółki joint venture pełniącej wszystkie funkcje samodzielnego podmiotu.
Zgodnie z Rozporządzeniem, transakcja koncentracji wymaga zgłoszenia, jeżeli:
- Co najmniej jedno z łączących się lub przejmowanych przedsiębiorstw lub spółek joint venture ma siedzibę w Unii i generuje tu łączny obrót w wysokości minimum 500 mln EUR
- Przedsiębiorstwa otrzymały razem od państw trzecich łączny wkład finansowy w wysokości ponad 50 mln EUR w ciągu trzech lat poprzedzających zgłoszenie
Zatem jeżeli unijny przedsiębiorca dokonujący (czy też uczestniczący w) koncentracji, która przekracza powyżej opisane progi, to jest zobowiązany do zgłoszenia Komisji zamiaru jej przeprowadzenia.
Zamówienia publiczne
Rozporządzenie reguluje również kontrolę w zakresie zamówień publicznych, uznając za zakłócenia to sytuacje, w których zagraniczne subsydia umożliwiają wykonawcy złożenie niezasadnie korzystnej oferty na roboty budowlane, dostawy lub usługi.
Postępowania o udzielenie zamówienia muszą być zgłoszone, jeśli:
- Szacunkowa wartość zamówienia lub umowy ramowej bez VAT wynosi co najmniej 250 mln EUR
- Jeżeli w okresie ostatnich trzech lat łączna wartość zagranicznych wkładów finansowych otrzymanych z danego państwa trzeciego wynosi co najmniej 4 mln EUR
W przypadku przekroczenia tych progów wykonawca oraz zamawiający (a także inne podmioty biorące udział w postępowaniu) są zobowiązani zgłosić instytucji zamawiającej otrzymane subsydia. Takie zgłoszenie jest następnie przekazywane do Komisji UE.
Postępowanie kontrolne Komisji
W sytuacji, gdy po przeprowadzonej kontroli Komisja dojdzie do przekonania, że subsydium zagraniczne zakłóca rynek wewnętrzny, może podjąć decyzję nakładającą zobowiązania mające przeciwdziałać zakłóceniom lub decyzję o zakazaniu koncentracji / udzielenia zamówienia danemu wykonawcy.
Kary pieniężne
Naruszenie obowiązków informacyjnych lub brak zgłoszenia zagranicznych wkładów finansowych może skutkować poważnymi sankcjami, w tym grzywnami sięgającymi 10% rocznego obrotu przedsiębiorstwa. Obejmuje to także sytuacje, w których informacje w zgłoszeniu są nieprawdziwe, wprowadzają w błąd lub są niekompletne, jak również przypadki braku zgłoszenia wymaganych danych lub obchodzenia obowiązku notyfikacji.
Podsumowanie
Przepisy dotyczące subsydiów zagranicznych nakładają ważne obowiązki na przedsiębiorców, którzy otrzymują takie wsparcie.
Z uwagi na skomplikowaną i szeroką definicję „wkładu finansowego” oraz wysokie kary za ich niezgłoszenie, przedsiębiorcy powinni się do tego odpowiednio przygotować. Warto przeanalizować treść nowych przepisów i przygotować odpowiednie zgłoszenia, co pozwoli zminimalizować ryzyka prawne i finansowe. Chętnie w tym pomożemy.
Masz pytania? Skontaktuj się z nami
[i] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2560 z 14 grudnia 2022 r. w sprawie subsydiów zagranicznych zakłócających rynek wewnętrzny
