Charakter czasowy sankcji utraty prawa głosu

27 września 2022 | Aktualności, Wiedza

Sankcją za naruszenie obowiązków notyfikacyjnych, o których mowa w art. 69 ust. 1 pkt 1 Ustawy o Ofercie*, związanych ze zmianą stanu posiadania ogólnej liczby głosów w spółce przez akcjonariuszy działających w porozumieniu, o którym stanowi art. 87 ust. 1 pkt 5 Ustawy, jest sankcja utraty prawa głosu – uregulowana w art. 89 ust. 1 pkt 1 („sankcja”).

Ustawodawca nie określił jednak wprost, czy i ewentualnie kiedy dochodzi do ustania sankcji – kwestia ta zatem budzi wątpliwości w środowisku prawniczym.

Kiedy wygasa sankcja za naruszenie obowiązków notyfikacyjnych

W doktrynie spotkać można się z dwoma poglądami.

Pierwszy z nich zakłada, że sankcja wygasa jedynie ze zbyciem akcji przez objętego nią akcjonariusza na rzecz podmiotu trzeciego. Nabywcą akcji nie może być podmiot zależny akcjonariusza, który dopuścił się naruszenia obowiązków notyfikacyjnych.

Według drugiego sankcja wygasa wraz ze spóźnionym wypełnieniem obowiązków notyfikacyjnych.

Ze względów opisanych poniżej autorzy niniejszego artykułu zdecydowanie opowiadają się za pierwszą z tych koncepcji.

Możliwość sanacji i gradacja sankcji

Po pierwsze art. 89 ust. 1 pkt 1 Ustawy o Ofercie nie przewiduje możliwości sanacji sankcji.

Gdyby intencją ustawodawcy było jej wprowadzenie, uregulowałby powyższy przepis analogicznie do treści art. 89 ust. 2, który wprost dopuszcza usunięcie sankcji na skutek następczego wykonania obowiązków wezwaniowych. Jednak ustawodawca odstąpił od takiej regulacji, zatem nie sposób przyjąć możliwości sanacji sankcji.

Po drugie, analiza przepisów Ustawy o Ofercie prowadzi do wniosku, że celem ustawodawcy było ustanowienie gradacji sankcji w niej przewidzianych.

I tak, za naruszenie art. 73 ust. 2 i 3 oraz art. 74 ust. 2 i 5 Ustawy legislator przewidział sankcję na wszystkich akcjach akcjonariusza, którą można sanować wskutek notyfikacji.

Jednak za naruszenie art. 69 ust. 1 pkt 1 oraz art. 79 Ustawy nie przewidział możliwości dokonania sanacji.

Bezterminowy charakter sankcji

Po trzecie, porównanie treści art. 89 ust. 1 pkt 1 Ustawy z treścią art. 6 § 5 zd. 3 k.s.h wskazuje na bezterminowy charakter sankcji. Ten ostatni przepis dosłownie wręcz zakreśla ramy czasowe sankcji, czyli niemożności wykonywania prawa głosu na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy, czego z kolei nie można się doszukać w przypadku art. 89 ust. 1 pkt 1 Ustawy.

Po czwarte, wbrew niektórym twierdzeniom bezterminowy charakter sankcji jest całkowicie proporcjonalny, bowiem:

dotyczy ona nie wszystkich, lecz wyłącznie akcji objętych naruszeniem;
ponadto dopuszczenie możliwości sanowania sankcji w momencie dokonania notyfikacji prowadzi do wniosku, że art. 69 ust. 1 pkt 1, (który nakazuje dokonać notyfikacji w terminie niezwłocznym, nie później niż 4 dni roboczych od zdarzenia lub czynności powodującej przekroczenie danego progu) byłby całkowicie iluzoryczny, gdyż akcjonariusz dowolnie decydowałby o tym, kiedy dokonać notyfikacji.

Zapewnienie inwestorom dostępu do pełnej informacji

Po piąte, przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 Ustawy należy interpretować w duchu jego beneficjenta. Celem tego zapisu jest zapewnienie inwestorom dostępu do pełnej informacji na temat faktycznego rozkładu sił w spółce, co może stanowić przesłankę dla podejmowania decyzji inwestycyjnych.

Powyższy cel najlepiej realizuje koncepcja bezterminowego charakteru sankcji. Przyjęcie odmiennej koncepcji zagrażałoby bezpieczeństwu obrotu prawnego.

Wreszcie, uznanie, że sankcja ma charakter terminowy stwarzałoby znakomite pole do różnych manipulacji, których celem byłoby stworzenie pozoru, że akcjonariusze nie działają już w porozumieniu.

Może to być sytuacja, w której akcjonariusze objęci porozumieniem tworzą fikcję różnego głosowania w poszczególnych sprawach (z reguły w mniej istotnych) albo „teatr” rzekomo istniejących pomiędzy nimi konfliktów. Mamy tu więc do czynienia z przypadkiem obejścia prawa, tj. art. 87 ust. 1 pkt 5 Ustawy, gdy akcjonariusze chcą stworzyć pozór, że nie głosują zgodnie na walnym zgromadzeniu spółki publicznej, ani nie prowadzą razem trwałej polityki wobec spółki.

Bezterminowy charakter sankcji – podsumowanie

W obecnym stanie prawnym analiza przepisów Ustawy o ofercie prowadzi do wniosku, że sankcja ma charakter bezterminowy, tj. ustaje dopiero z chwilą zbycia akcji na rzecz podmiotu trzeciego względem zbywającego akcjonariusza.

Być może, de lege ferenda, ustawodawca powinien wprost określić moment wygaśnięcia sankcji, jednakże dopóki tego nie zrobi ma ona charakter bezterminowy.

Słowniczek

*Ustawa z 29 lipca 2005 roku o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych – „Ustawa o Ofercie” lub „Ustawa”

Masz pytania? Skontaktuj się z autorami.

Dominik Karkoszka, Aneta Serowik, Rafał Rapala

Zobacz inne publikacje z obszaru prawa korporacyjnego

Projekt nowelizacji Kodeksu Spółek Handlowych

Nowelizacja Kodeksu Spółek Handlowych – Business Judgement Rule i interes grupy spółek

Najnowsza Wiedza

Mobbing i dyskryminacja: nowe przepisy dla pracodawców

Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu pracy dotyczącą mobbingu i dyskryminacji. Znajdziemy tu szerszą definicję samego pojęcia, nowe rodzaje nękania, bardziej precyzyjne określenia czym jest np. molestowanie oraz nowe zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju spraw, w tym odwrócony ciężar dowodu, wyższe zadośćuczynienia i właściwość sądów rejonowych. Przepisy wejdą w życie 5 listopada 2026 r. Sprawdzamy, co się zmieni i ile czasu zostało na dostosowanie firmowych dokumentów, polityk i całej organizacji.

Mapa ESG. Jak ustalić, które przepisy dotyczą Twojej firmy i zbudować strategię

Wiemy już, że ESG w firmie to mapa złożona z wielu obowiązków, wynikających z różnych reżimów prawnych. Dlatego dobre pytanie nie brzmi „jak spełnić wszystkie wymogi?”, ale raczej „które z nich dotyczą mojej działalności?”. To ogromna różnica. Wyjaśniamy, jak prawidłowo zdiagnozować swój profil regulacyjny i zbudować skuteczną strategię ESG. Taką, która będzie faktycznie działać i budować rynkowe przewagi.

Przegląd sektora bankowego | Banking dziś i jutro | Wrzesień 2026

Na depozytach bieżących Polacy trzymali w lipcu 1 117,5 mld zł, a na terminowych do dwóch lat włącznie – ponad 406 mld zł. Zadłużenie gospodarstw domowych wzrosło o 7,6 mld zł do 869,1 mld zł. A wartość gotówki w obiegu jest już bliska 500 miliardom zł.

Zapowiedź reformy podatków dochodowych

19 sierpnia podczas konferencji prasowej premier ogłosił pakiet zmian podatkowych planowanych na przyszły rok. Według zapowiedzi reforma ma z jednej strony odciążyć klasę średnią, z drugiej, przerzucić większy ciężar fiskalny na najzamożniejszych i największe przedsiębiorstwa. Sprawdzamy, jakie propozycje znalazły się w zapowiedzianym pakiecie i podpowiadamy, co mogą one oznaczać dla podatników.

Fundacja rodzinna i fiskus: co zapowiada projekt UD447 i dlaczego to nie koniec kłopotów

Fundacje rodzinne miały zapewnić przedsiębiorcom stabilne ramy do pokoleniowego zarządzania majątkiem. Tymczasem nie minęły jeszcze cztery lata, od kiedy pojawiły się pierwsze z nich, a zasady ich opodatkowania ponownie mają zostać zmienione. Bo skala zainteresowania oraz praktyczne problemy przerosły twórców przepisów, co najlepiej widać w liczbach – 927 wniosków o interpretacje indywidualne oraz 77 opinii Szefa KAS. Nie oznacza to jednak, że fundacje rodzinne są masowo wykorzystywane do agresywnej optymalizacji. Znaczna część pytań dotyczyła bowiem tego, jak prawidłowo stosować skomplikowane przepisy.

Banking dziś i jutro | Przegląd sektora finansowego | Sierpień 2026

Polski sektor bankowy z niepokojem przyjął niedawną wypowiedź Minister Funduszy i Polityki Regionalnej Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz, która zapowiedziała przedstawienie propozycji dalszego podwyższenia CIT dla banków. Argumentacja przedstawiona przez minister opiera się jednak na błędnym utożsamieniu płynności sektora z jego rentownością i świadczy o niezrozumieniu podstawowych mechanizmów funkcjonowania sektora bankowego oraz zasad oceny jego kondycji finansowej.

NIS2 i UKSC w transporcie: co musisz zrobić przed październikiem 2026?

Od 3 kwietnia 2026 r. obowiązuje znowelizowana ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (UKSC). Oznacza to, że firmy z sektora transportu mają do zrealizowania konkretny harmonogram, w tym podlegają obowiązkowi rejestracji w wykazie KSC do 3 października 2026 r. Jeśli tego nie zrobią, mogą czekać je wysokie sankcje połączone w dodatku z ryzykiem osobistej odpowiedzialności kadry zarządzającej. Nie wszyscy jednak automatycznie podlegają nowym przepisom. Sprawdź, czy dotyczy to Twojej firmy i co warto zrobić, zanim skończy się czas na przygotowanie.

Fundacje rodzinne: rząd policzył i wystawił rachunek

Trzy lata. Tyle czekaliśmy na to, co Rada Ministrów widziała w danych od początku – i co właśnie ujawniła w przeglądzie ustawy o fundacji rodzinnej. Dokument jest nie tylko diagnozą problemów, ale przede wszystkim zapowiedzią poważnych zmian w regułach, które fundatorzy i ich doradcy traktowali jako pewne i stabilne. I tu tkwi problem, który wykracza daleko poza kwestie podatkowe. Jeśli zasady gry są zmieniane w jej trakcie, nie ma mowy ani o pewności planowania, ani o zaufaniu do prawa. Nieprzypadkowo jedną z największych obaw przedsiębiorców rozważających założenie fundacji nie jest poziom opodatkowania, lecz stabilność systemu prawnego. Którą ponownie podaje się w dziś w wątpliwość.

Co nowa ustawa frankowa oznacza dla banków

Mamy nową ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Przepisy wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Czas na analizę tego, co nas czeka i co banki powinny zrobić już dziś.

Nie przegap terminu na dopełnienie obowiązków w zakresie cen transferowych

Ceny transferowe od lat pozostają jednym z głównych obszarów zainteresowania organów podatkowych. W praktyce oznacza to, że transakcje zawierane pomiędzy podmiotami powiązanymi są przedmiotem wzmożonej weryfikacji, a obowiązki dokumentacyjne w tym zakresie należą do jednych z najczęściej kontrolowanych.